{"id":3512,"date":"2026-11-16T04:42:28","date_gmt":"2026-11-16T04:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/p.dialog.vip\/?page_id=3512"},"modified":"2026-11-16T04:42:28","modified_gmt":"2026-11-16T04:42:28","slug":"to-nie-turystyka-to-pielgrzymowanie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/archiwum-dialogu-test\/to-nie-turystyka-to-pielgrzymowanie\/","title":{"rendered":"To nie turystyka, to pielgrzymowanie"},"content":{"rendered":"<p>To nie turystyka, to pielgrzymowanie<\/p>\n<p>Aron Bloomberg \/2005-07-10<\/p>\n<p>Jak wielu ameryka\u0144skich \u017byd\u00f3w, po raz pierwszy przyjecha\u0142em do<br \/>\n            Polski z niech\u0119ci\u0105. Tym wi\u0119ksz\u0105, \u017ce pierwszym miejscem, kt\u00f3re tu<br \/>\n            pozna\u0142em, nie by\u0142 wcale krakowski Kazimierz podczas Festiwalu Kultury<br \/>\n            \u017bydowskiej, ale Jedwabne &#8211; celem mojej podr\u00f3\u017cy by\u0142o przygotowanie<br \/>\n            reporta\u017cu na temat tego miejsca. Wra\u017cenia by\u0142y oczywi\u015bcie przygn\u0119biaj\u0105ce.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Jednak kiedy po pracy wraca\u0142em do domu &#8211; a blisko tydzie\u0144 mieszka\u0142em<br \/>\n            w oddalonym od tej miejscowo\u015bci o kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w gospodarstwie<br \/>\n            rolnym, wra\u017cenia stawa\u0142y si\u0119 mniej oczywiste. Moi gospodarze najwyra\u017aniej<br \/>\n            nie przepadali za \u017bydami; j\u0119zykiem gest\u00f3w i poklepywa\u0144 po ramieniu<br \/>\n            dawali jednak zna\u0107, \u017ce mnie ich niech\u0119\u0107 nie dotyczy. Kt\u00f3rego\u015b wieczoru<br \/>\n            ojciec rodziny zabra\u0142 mnie, i tylko mnie, na okoliczne \u0142\u0105ki; pokazywa\u0142<br \/>\n            jakie\u015b ptaki i owady. Przyznaj\u0119, \u017ce maj\u0105c w pami\u0119ci pogromy troch\u0119<br \/>\n            si\u0119 ba\u0142em. On jednak z zapa\u0142em co\u015b opowiada\u0142, cho\u0107 oczywi\u015bcie nie<br \/>\n            rozumia\u0142em ani s\u0142owa. I nadal poklepywa\u0142 mnie po ramieniu.<\/p>\n<p>            A potem znalaz\u0142em si\u0119 w najbardziej nieprawdopodobnym mie\u015bcie \u015bwiata<br \/>\n            &#8211; w Lublinie. Odwiedzi\u0142em tamtejsze Stowarzyszenie &#8220;Brama Grodzka&#8221;,<br \/>\n            gdzie dosta\u0142em w prezencie grube, polskie czasopismo. Zn\u00f3w nie rozumia\u0142em<br \/>\n            ani s\u0142owa, ale ze wzruszeniem ogl\u0105da\u0142em zamieszczone w nim fotografie<br \/>\n            tutejszych \u017byd\u00f3w, ich synagog i dom\u00f3w nauki. Z trudem odcyfrowywa\u0142em<br \/>\n            zapisane w polskiej transkrypcji, jak\u017ce wa\u017cne dla naszej tradycji<br \/>\n            s\u0142owo Ha-Tikwa, kt\u00f3re jest tytu\u0142em najpi\u0119kniejszej pie\u015bni syjonistycznej.<br \/>\n            A wi\u0119c nasze, \u017cydowskie sprawy s\u0105 tu znane? Zdziwi\u0142em si\u0119 bardzo.<br \/>\n            Nieoczekiwanie dla mnie samego m\u00f3j reporta\u017c nabra\u0142 optymistycznego<br \/>\n            charakteru.<\/p>\n<p>            Po powrocie zrozumia\u0142em, \u017ce \u017bydzi powinni oswoi\u0107 sobie Polsk\u0119. Czy<br \/>\n            mo\u017ce w tym pom\u00f3c ruch turystyczny? Nie wiem. Chcia\u0142bym, aby m\u0142odzi<br \/>\n            ameryka\u0144scy \u017bydzi, a tak\u017ce m\u0142odzi Izraelczycy, je\u017adzili po miejscach<br \/>\n            zwi\u0105zanych z ich histori\u0105. \u017beby przyje\u017cd\u017cali do Lublina, bo cho\u0107<br \/>\n            nie ma tu, i nigdy pewnie ju\u017c nie b\u0119dzie, wielkiej jesziwy, to przecie\u017c<br \/>\n            duch nauki ci\u0105gle kr\u0105\u017cy po tym mie\u015bcie.<\/p>\n<p>            My\u015bl\u0119, \u017ce Polacy mog\u0105 pom\u00f3c nam siebie oswoi\u0107, pokazuj\u0105c takie instytucje,<br \/>\n            jak &#8220;Brama Grodzka&#8221; w Lublinie, Centrum Kultury \u017bydowskiej na krakowskim<br \/>\n            Kazimierzu albo \u017bydowskie Centrum Edukacyjne w O\u015bwi\u0119cimiu. Bo \u017bydzi<br \/>\n            nigdy nie b\u0119d\u0105 tu przyje\u017cd\u017ca\u0107 tak, jak w inne miejsca. Oni tu nie<br \/>\n            przyje\u017cd\u017caj\u0105, ale pielgrzymuj\u0105. Kiedy\u015b widzia\u0142em w Polsce chrze\u015bcijan<br \/>\n            ruszaj\u0105cych w piesz\u0105 pielgrzymk\u0119 do Cz\u0119stochowy. I pomy\u015bla\u0142em, \u017ce<br \/>\n            kto jak kto, ale oni &#8211; pielgrzymi &#8211; powinni zrozumie\u0107 nas, \u017byd\u00f3w.<\/p>\n<p>            A my, przyje\u017cd\u017caj\u0105c i modl\u0105c si\u0119 na grobach naszych ojc\u00f3w, mo\u017cemy<br \/>\n            pom\u00f3c Polakom oswoi\u0107 siebie. Jeste\u015bmy przecie\u017c tak podobni!<\/p>\n<p><em>ARON BLOOMBERG jest dziennikarzem, pracuje dla \u017cydowskich medi\u00f3w<br \/>\n            w Stanach Zjednoczonych.<\/em><\/p>\n<p><em>Tygodnik Powszechny \/2005-07-10<\/em><\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>To nie turystyka, to pielgrzymowanie Aron Bloomberg \/2005-07-10 Jak wielu ameryka\u0144skich \u017byd\u00f3w, po raz pierwszy przyjecha\u0142em do Polski z niech\u0119ci\u0105. Tym wi\u0119ksz\u0105, \u017ce pierwszym miejscem, kt\u00f3re tu pozna\u0142em, nie by\u0142 wcale krakowski Kazimierz podczas Festiwalu Kultury \u017bydowskiej, ale Jedwabne &#8211; celem mojej podr\u00f3\u017cy by\u0142o przygotowanie reporta\u017cu na temat tego miejsca. Wra\u017cenia by\u0142y oczywi\u015bcie przygn\u0119biaj\u0105ce. \u00a0 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"parent":3421,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3512","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3512","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3512"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3512\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3522,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3512\/revisions\/3522"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3512"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}