{"id":3442,"date":"2026-11-16T04:42:28","date_gmt":"2026-11-16T04:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/p.dialog.vip\/?page_id=3442"},"modified":"2026-11-16T04:42:28","modified_gmt":"2026-11-16T04:42:28","slug":"wywiad-z-halina-birenbaum-marek-kuczak-i-pawel-marzec","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/archiwum-dialogu-test\/wywiad-z-halina-birenbaum-marek-kuczak-i-pawel-marzec\/","title":{"rendered":"Wywiad z Halin\u0105 Birenbaum \u2014 Marek Kuczak i Pawe\u0142 Marzec"},"content":{"rendered":"<p><strong>Halina Birenbaum<\/strong><\/p>\n<p>Latem ubieg\u0142ego roku spotka\u0142am si\u0119 w o\u015bwi\u0119cimskim klasztorze<br \/>\n          si\u00f3str karmelitanek z dwoma studentami WSD w Tarnowie, M.K. i P.M.<br \/>\n          i ktorzy po przeczytaniu moich wspomnie\u0144 z lat Holocaustu, zadali mi<br \/>\n          szereg pyta\u0144. Podaj\u0119 tutaj te pytania i moje odpowiedzi.<\/p>\n<p>\u00a026 stycznia 2005 roku w O\u015bwi\u0119cimiu odbywa\u0142y si\u0119 urczysto\u015bci<br \/>\n          rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. Redakcja<br \/>\n        Po\u015blij mnie dotar\u0142a do jednej z by\u0142ych wi\u0119\u017aniarek KL\u00a0 Auschwitz,<br \/>\n          pani Haliny Birenbaum, kt\u00f3ra zgodzi\u0142a si\u0119 odpowiedzie\u0107 na kilka pyta\u0144.\n      <\/p>\n<p><strong>Jakie s\u0105 Pani zwi\u0105zki z Polsk\u0105? Czy czuje si\u0119 Pani Polk\u0105?<\/strong><br \/>\n        Urodzi\u0142am si\u0119 w Warszawie, wi\u0105\u017c\u0105 mnie z Polsk\u0105 wspomnienia szcz\u0119\u015bliwego<br \/>\n          dzieci\u0144stwa na \u0142onie kochaj\u0105cej rodziny, j\u0119zyk, krajobrazy &#8211; wspomnienia<br \/>\n          walk o \u017cycie w czasie wojny i okupacji niemieckiej. Nie powiedzia\u0142abym,<br \/>\n          \u017ce czuj\u0119 co\u015b szczeg\u00f3lnego w zwi\u0105zku z przynale\u017cno\u015bci\u0105 narodow\u0105. Czuj\u0119<br \/>\n          si\u0119 po prostu cz\u0142owiekiem, jedn\u0105 z wielu na \u015bwiecie. Jestem polsk\u0105<br \/>\n          \u017byd\u00f3wk\u0105, nie chwal\u0119 si\u0119 tym ani wstydz\u0119, bo uwa\u017cam, \u017ce cz\u0142owieka chwali<br \/>\n          to, jakim jest, a nie z jakiego narodu si\u0119 wywodzi, za co wszak nie<br \/>\n          on odpowiada.<\/p>\n<p><strong>Dlaczego po wyzwoleniu Auschwitz nie pozosta\u0142a Pani w Polsce?<\/strong><br \/>\n        Kiedy wr\u00f3ci\u0142am po wyzwoleniu z hitlerowskich oboz\u00f3w \u015bmierci, napotyka\u0142am<br \/>\n          cz\u0119sto na wyrazy niech\u0119ci z powodu mojego \u017cydowskiego pochodzenia.<br \/>\n          Przerazi\u0142y mnie, jak wi\u0119kszo\u015b\u0107 mnie podobnych, uratowanych z zag\u0142ady,<br \/>\n          osieroconych rozbitk\u00f3w &#8211;\u00a0 pogromy na terenie Polski, jak w Kielcach<br \/>\n          i innych miejscowo\u015bciach. By\u0142o to wielkim b\u00f3lem po tych wszystkich<br \/>\n          cierpieniach i mordach z r\u0105k niemieckich nazist\u00f3w, po utracie wszystkich<br \/>\n          i wszystkiego na progu wolno\u015bci. Wszyscy wi\u0119c niemal, i ja w\u015br\u00f3d nich,<br \/>\n          postanowili\u015bmy wyemigrowa\u0107, przewa\u017cnie do Izraela, gdzie tworzy\u0142o si\u0119<br \/>\n          samodzielne pa\u0144stwo \u017cydowskie. <\/p>\n<p><strong>Czy ci\u0119\u017cko by\u0142o po do\u015bwiadczeniach obozowych, odnale\u017a\u0107 si\u0119 w<br \/>\n          &quot;normalnym&quot; \u017cyciu?<\/strong><br \/>\n        Nie by\u0142o ci\u0119\u017cko wr\u00f3ci\u0107 do \u017cycia po wojnie, przecie\u017c to by\u0142o szcz\u0119\u015bciem,<br \/>\n        a wtedy wprost nieziszczalnym marzeniem. Ka\u017cda drobnostka by\u0142a rado\u015bci\u0105:<br \/>\n        spa\u0107 w \u0142\u00f3\u017cku a nie na przet\u0142oczonej pryczy, je\u015b\u0107 przy stole z talerza,<br \/>\n        \u0142y\u017ck\u0105, kroi\u0107 sobie chleba ile dusza zapragnie, wszystko to by\u0142o nieosi\u0105galne<br \/>\n        w ci\u0105gu lat w getcie i obozach! Po wojnie, to ju\u017c by\u0142y normalne ludzkie<br \/>\n        problemy w zmaganiach o egzystencj\u0119, z kt\u00f3rymi mo\u017cna sobie radzi\u0107. By\u0142o<br \/>\n        smutno bardzo bez krewnych, bliskich w innym kraju, klimacie, warunkach.<br \/>\n        Zw\u0142aszcza w \u015bwi\u0119ta odczuwa\u0142o si\u0119 bole\u015bnie t\u0119 samotno\u015b\u0107, gdy tacy, co<br \/>\n        nie prze\u017cyli Holocaustu i nie utracili swych rodzin, zasiadali razem<br \/>\n        do sto\u0142\u00f3w. Pytania i \u017cal moich dzieci w takich chwilach bardzo mocno<br \/>\n        ci\u0105\u017cy\u0142y.<\/p>\n<p><strong>Jakie znaczenie ma dla Pani tytu\u0142 <em>Cz\u0142owiek Pojednania 2001<\/em> nadany<br \/>\n          przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w?<\/strong><br \/>\n        Tytu\u0142 &quot;Cz\u0142owieka Pojednania&quot; nadany mi przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan<br \/>\n        i \u017byd\u00f3w jest dla mnie wielkim zaszczytem, rado\u015bci\u0105 i satysfakcj\u0105; uznaniem<br \/>\n        mojego skromnego udzia\u0142u w sprawie porozumienia mi\u0119dzy lud\u017ami. Dowodem,<br \/>\n        \u017ce mo\u017cliwa jest mi\u0119dzy nami przyja\u017a\u0144, wzajemne poszanowanie &#8211; \u017ce uprzedzenia<br \/>\n        i wrogo\u015b\u0107 nie s\u0105 wy\u0142\u0105czne i nie do przezwyci\u0119\u017cenia. Nadzieja!<\/p>\n<p><strong>Znany jest wszystkim przypadek Ojca Maksymiliana Kolbe, a czy<br \/>\n          Pani spotka\u0142a sie w obozie z przypadkiem \u015bmierci za wiar\u0119?<\/strong><br \/>\n        Spotka\u0142am si\u0119 w obozie z przypadkami po\u015bwi\u0119cenia, a\u017c po \u015bmier\u0107 z mi\u0142o\u015bci<br \/>\n        i przywi\u0105zania do drugiego cz\u0142owieka. Jest to r\u00f3wnie\u017c rodzaj wiary. Sama<br \/>\n        o ma\u0142o nie straci\u0142am \u017cycia podczas jednej z selekcji, gdy w \u017caden spos\u00f3b<br \/>\n        nie da\u0142am oderwa\u0107 od siebie ukochanej bratowej, kt\u00f3ra zast\u0119powa\u0142a mi<br \/>\n        w obozie matk\u0119 zagazowan\u0105 przez hitlerowc\u00f3w na Majdanku. Esesman rozkaza\u0142<br \/>\n        zapisa\u0107 tak\u017ce i m\u00f3j numer na list\u0119 wyznaczonych do gazu, skoro nie chcia\u0142am<br \/>\n        si\u0119 rozsta\u0107 ze skazan\u0105 na \u015bmier\u0107 bratow\u0105. Zdarzy\u0142 si\u0119 jednak cud. Scena<br \/>\n        mojego dziecinnego uporu spodoba\u0142a si\u0119 innemu esesmanowi &#8211; i zwolni\u0142<br \/>\n        nas obie. Hela by\u0142a ju\u017c ko\u015bciotrupem, wiedzia\u0142, \u017ce nie wytrzyma d\u0142ugo.<\/p>\n<p><strong>Czy w obozie r\u00f3\u017cnica wyzna\u0144, religii, byla a\u017c nadto widoczna,<br \/>\n          czy mo\u017ce zaistnia\u0142a sytuacja jednoczy\u0142a wszystkich bez wzgl\u0119du na wyznanie?<\/strong> <br \/>\n        W piekielnych warunkach i stosunkach mi\u0119dzy katami oraz m\u0119czonymi, g\u0142odzonymi,<br \/>\n        n\u0119kanymi chorobami, zimnem, robactwem i biciem ofiarami, wszystko inne<br \/>\n        stawa\u0142o si\u0119 znikome. A sprawa wyzna\u0144 i pochodzenia by\u0142a tutaj g\u0142\u00f3wnym<br \/>\n        powodem do wyroku \u015bmierci przez masowe odsy\u0142anie do gazu, jak w przewa\u017caj\u0105cym<br \/>\n        przypadku, \u017byd\u00f3w.<\/p>\n<p><strong>Na ok\u0142adce Pani ksi\u0105\u017cki <em>Nadzieja umiera ostatnia<\/em>\u00a0 pojawia<br \/>\n          si\u0119 czyje\u015b stwierdzenie: &quot;Jej tw\u00f3rczo\u015b\u0107 jest swiadectwem pami\u0119ci o<br \/>\n          holokau\u015bcie i zarazem dowodem niezniszczalno\u015bci najbardziej ludzkich<br \/>\n          uczu\u0107: nadziei, mi\u0142o\u015bci do \u015bwiata i \u017cycia w ka\u017cdej postaci&quot; A co z<br \/>\n          wiar\u0105? Czy zosta\u0142a ona zniszczona? Nie przetrwa\u0142a tej pr\u00f3by?<\/strong><br \/>\n        Trwanie uczu\u0107 ludzkich, jak nadzieja, pami\u0119\u0107, mi\u0142o\u015b\u0107 do \u015bwiata i \u017cycia<br \/>\n        w ka\u017cdej postaci &#8211; u mnie, kt\u00f3ra w ci\u0105gu pi\u0119ciu lat, w wieku od 10 do<br \/>\n        15 lat do\u015bwiadcza\u0142am i by\u0142am \u015bwiadkiem najwi\u0119kszego z\u0142a, oddycha\u0142am zapachem<br \/>\n        palonych masowo ludzi, kt\u00f3rych widzia\u0142am codziennie wyganianych z poci\u0105g\u00f3w<br \/>\n        i zaci\u0105ganych do kom\u00f3r gazowych, kt\u00f3ra straci\u0142a ojca w Treblince, matk\u0119<br \/>\n        na Majdanku, brata i bratow\u0105 w Auschwitz i wszystkich krewnych, opr\u00f3cz<br \/>\n        jednego brata &#8211; to na pewno bardzo wiele. To przetrwanie pr\u00f3by cz\u0142owie\u0144stwa<br \/>\n        i wiary.<\/p>\n<p><strong>Dlaczego dopiero w 1986 roku przyjecha\u0142a Pani do Polski? Jakie<br \/>\n          uczucia towarzyszy\u0142y temu powrotowi?<\/strong><br \/>\n        Rz\u0105d w komunistycznej Polsce za wzorem (czy nakazem) Zwi\u0105zku Radzieckiego<br \/>\n        prowadzi\u0142 polityk\u0119 pro-arabsk\u0105 w konflikcie na Bliskim Wschodzie i nie<br \/>\n        wpuszcza\u0142 \u017byd\u00f3w z Izraela. Dopiero w roku 1983 zacz\u0119li wydawa\u0107 zezwolenia<br \/>\n        na wsp\u00f3lne, grupowe wizy na 8-10 dniowy pobyt w Polsce. W roku 1967 zosta\u0142a<br \/>\n        opublikowana w Warszawie moja ksi\u0105\u017cka &quot;Nadzieja umiera ostatnia&quot; i wielu<br \/>\n        czytelnikow zacz\u0119\u0142o pisa\u0107 do mnie listy. Ale dopiero po 20 latach mog\u0142am<br \/>\n        przyjecha\u0107. By\u0142o to dla mnie niesamowitym doznaniem stan\u0105\u0107 zn\u00f3w po 40<br \/>\n        latach na ziemi polskiej, kraju mojego dzieci\u0144stwa i ogromu prze\u017cy\u0107!<br \/>\n        Czu\u0142am si\u0119, jakbym by\u0142a dwiema osobami w jednym ciele: dziecko po\u015br\u00f3d<br \/>\n        swoich, w znanym od urodzenia klimacie i krajobrazach, nazwach ulic i<br \/>\n        miast bliskich tak bardzo, ksi\u0105\u017cek, wierszy polskich, nauczonych na pami\u0119\u0107,<br \/>\n        piosenek, zapach\u00f3w. Potem wyodr\u0119bniona ze swym narodem od ludzi innego<br \/>\n        pochodzenia i wyznania, prze\u015bladowana i skazana na \u015bmier\u0107 &#8211;\u00a0 a teraz<br \/>\n        pi\u0119dziesi\u0119cioletnia kobieta, matka i babka, m\u00f3wi\u0105ca po hebrajsku, &quot;turystka&quot;<br \/>\n        z Izraela z aparatem fotograficznym w r\u0119ku.Chcia\u0142am fotografowa\u0107 i zabra\u0107<br \/>\n        ze sob\u0105 do domu, do moich bliskich to wszystko, co mi by\u0142o tak drogie,<br \/>\n        tutaj, w Polsce, nawet powietrze wok\u00f3\u0142 siebie! Ca\u0142\u0105 sw\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 i<br \/>\n        tera\u017aniejszo\u015b\u0107 w niej, tak mocno zwi\u0105zan\u0105 na zawsze z tym krajem, z tymi<br \/>\n        miejscami &#8211; stacjami mojego \u017cycia i walk o nie w najgorszych czasach,<br \/>\n        jakich kiedykolwiek przedtem nie zazna\u0142a ludzko\u015b\u0107.<\/p>\n<p><strong>Napisa\u0142a Pani: &quot;Przysi\u0119g\u0142am w\u00f3wczas, \u017ce o ile prze\u017cyj\u0119 wojn\u0119<br \/>\n          i b\u0119d\u0119 mia\u0142a co je\u015b\u0107 nigdy nie narzuc\u0119 sobie \u017cadnego postu. \u015alubuj\u0105c<br \/>\n          to wywiera\u0142am \u015bwiadomie i z satysfakcj\u0105 zemst\u0119 na owym Bogu, w kt\u00f3rego<br \/>\n          wierzono w domu moich rodzic\u00f3w, kt\u00f3ry opu\u015bci\u0142 nas wszystkich w nieszcz\u0119\u015bciu,<br \/>\n          kt\u00f3ry tu w hitlerowskich obozach zag\u0142ady, okaza\u0142 si\u0119 wymys\u0142em oszuka\u0144czych<br \/>\n          kap\u0142an\u00f3w, nakazuj\u0105cych mi\u0142o\u015b\u0107 i szacunek dla niego, strach przed jego<br \/>\n          sprawiedliwosci\u0105!&quot; Jak dzi\u015b, 40 lat od napisania tych s\u0142\u00f3w skomentowa\u0142aby<br \/>\n          je Pani? Czy i dzi\u015b brzmia\u0142yby tak mocno?<\/strong><br \/>\n        Sytuacja w latach holocaustu, widok codzienny poci\u0105g\u00f3w z lud\u017ami, \u017bydami<br \/>\n        z ca\u0142ej Polski, ca\u0142ej Europy, m\u0119\u017cczyzn, kobiet, dzieci, starc\u00f3w gnanych<br \/>\n        do gazu; s\u0142up ognia o\u015bwietlaj\u0105cy ob\u00f3z z ich palonych cia\u0142 i ten sw\u0105d<br \/>\n        wieczny; m\u0119ki towarzyszy niedoli i w\u0142asne, o kt\u00f3rych w nik\u0142ych zarysach<br \/>\n        poda\u0142am w odpowiedziach na poprzednie pytania. I jeszcze doda\u0107 do tego<br \/>\n        kilkudniowy tzw. &quot;Marsz \u015amierci&quot; na kr\u00f3tko przed wyzwoleniem Auschwitz,<br \/>\n        w \u015bnieg, mr\u00f3z, g\u0142\u00f3d, nieustanne chodzenie bez chwili odpoczynku z przestrzelonym<br \/>\n        ramieniem i obezw\u0142adnion\u0105 r\u0119k\u0105, a potem pierwsze 10 dni w obozie w Niemczech<br \/>\n        (Neustadt-Glewe), gdzie nie dawali absolutnie \u017cadnego jedzenia i gnali<br \/>\n        do pracy, s\u0105 t\u0142em moich gorzkich wypowiedzi. Trzeba si\u0119 bardzo mocno<br \/>\n        i bardzo g\u0142\u0119boko zanurzy\u0107 w tej rzeczywisto\u015bci, wczu\u0107 si\u0119 w ni\u0105 rozumem<br \/>\n        i sercem, ka\u017cdym nerwem, ca\u0142ym sob\u0105, by poj\u0105\u0107, co z\u0142o\u017cy\u0142o si\u0119 na tak\u0105<br \/>\n        wypowied\u017a. <\/p>\n<p><strong>Czy ludzie rzeczywi\u015bcie w obozie zaczynali w\u0105tpi\u0107 w istnienie<br \/>\n          sprawiedliwego, kochaj\u0105cego Boga?<\/strong><br \/>\n        Ludzie w obozie my\u015bleli (p\u00f3ki jeszcze byli w stanie my\u015ble\u0107 w og\u00f3le) o<br \/>\n        k\u0119sie chleba, \u0142yku wody i powietrza, o centymetrze przestrzeni by zmie\u015bci\u0107<br \/>\n        gdzie\u015b zam\u0119czone, pobite, schorowane, wychudzone do ko\u015bci cia\u0142o, za co<br \/>\n        wybierano ich w selekcjach do gazu\u00a0 &#8211; i niemal o niczym poza tym. W\u0105tpliwe<br \/>\n        by\u0142o tam wszystko opr\u00f3cz tysi\u0105cznych \u015bmierci na ka\u017cdym kroku. Tam by\u0142o<br \/>\n        piek\u0142o! A w piekle nie ma miejsca dla Boga.<\/p>\n<p>  <strong>Co dzi\u015b Pani robi? Czym si\u0119 zajmuje?<\/strong><br \/>\n        Zajmuj\u0119 si\u0119 domem, pisz\u0119, spotykam si\u0119 z m\u0142odzie\u017c\u0105 i doros\u0142ymi w kraju<br \/>\n        i zagranic\u0105 by przekaza\u0107 pami\u0119\u0107 o tamtych czasach i o prawdziwych ludziach,<br \/>\n        kt\u00f3rzy w warunkach piek\u0142a potrafilizachowa\u0107 cz\u0142owiecze\u0144-stwo. Opowiadam<br \/>\n        o tych, kt\u00f3rym nie by\u0142o dane doczeka\u0107 \u017cycia na wolno\u015bci w normalnym \u015bwiecie<br \/>\n        i jakbym Ich tym wprowadza\u0142a w \u015bwiat \u017cywych. Nie ma po nich grob\u00f3w, mogi\u0142y,<br \/>\n        nie ma gdzie po\u0142o\u017cy\u0107 kwiatu, zap\u0142aka\u0107. Niech przynajmniej \u017cyj\u0105 w pami\u0119ci<br \/>\n        pokole\u0144.<\/p>\n<p><strong>Gdyby Pani wiedzia\u0142a, \u017ce to, co Pani powie us\u0142yszy ca\u0142y \u015bwiat,<br \/>\n          to co by Pani powiedzia\u0142a?<\/strong><br \/>\n        Opowiedzia\u0142abym przede wszystkim czym by\u0142a nienawi\u015b\u0107, niemiecki nazizm, <strong>Auschwitz!<\/strong><br \/>\n        Powiedzia\u0142abym, \u017ce wszyscy jeste\u015bmy lud\u017ami, a nie jest wa\u017cne jakiej rasy,<br \/>\n        narodowo\u015bci, pogl\u0105d\u00f3w, wyznania. Wszyscy mamy prawo \u017cy\u0107, rozwija\u0107 si\u0119,<br \/>\n        kocha\u0107 ludzi, zwierz\u0119ta, wszelkie stworzenia. Musimy tak post\u0119powa\u0107,<br \/>\n        aby \u015bwiat m\u00f3g\u0142 dalej istnie\u0107 i nie by\u0142 piek\u0142em dla nikogo.<\/p>\n<p><strong>Czy to, \u017ce hitlerowcom zabrak\u0142o gazu, akurat wtedy, gdy Pani<br \/>\n          by\u0142a w komorze gazowej i inne szcz\u0119\u015bliwe przypadki uratowania \u017cycia,<br \/>\n          s\u0105 dla Pani przekonuj\u0105cym dowodem na Opatrzno\u015b\u0107 Bo\u017c\u0105? Mo\u017ce B\u00f3g potrzebowa\u0142<br \/>\n          Pani do czego\u015b?<\/strong><br \/>\n        Wiara g\u0142osi, \u017ce B\u00f3g kocha i potrzebuje wszystkich nas, ka\u017cdego. Miliony<br \/>\n        zamordowanych wtedy nie doczeka\u0142o si\u0119 dowodu Opatrzno\u015bci. Co by Oni odpowiedzieli<br \/>\n        na to pytanie? Nie s\u0105dz\u0119 przecie\u017c, \u017ce ja jestem lepsza czy bardziej potrzebna.<\/p>\n<p><strong>Czy jest szansa na chrze\u015bcija\u0144sko-\u017cydowskie zjednoczenie? Jak<br \/>\n          wygl\u0105da dialog i droga pojednania?<\/strong><br \/>\n        Dialog i droga do pojednania prowadz\u0105 przez uszanowanie drugiego i ch\u0119ci<br \/>\n        zgodnego wsp\u00f3\u0142\u017cycia z nim, mimo r\u00f3\u017cnic. Nie musi by\u0107 zjednoczenia, by<br \/>\n        szanowa\u0107 si\u0119 wzajemnie i tolerowa\u0107 bez uprzedze\u0144. R\u00f3\u017cnice wzbogacaj\u0105<br \/>\n        nasz \u015bwiat. Pojednanie jest mo\u017cliwe przez przyj\u0119cie drugiego takim, jakim<br \/>\n        jest. Nie jeste\u015bmy wszyscy jednakowi. Ka\u017cdy musi mie\u0107 prawo by\u0107 sob\u0105,<br \/>\n        mie\u0107 prawo do swego wyznania, pogl\u0105d\u00f3w, tradycji, upodoba\u0144 &#8211; oczywi\u015bcie,<br \/>\n        je\u015bli nie krzywdz\u0105 innych, jak ci co nam stworzyli holocaust.<\/p>\n<p><strong>Czy zgodzi si\u0119 Pani ze stwierdzeniem, \u017ce &quot;je\u015bli chodzi o cierpienie<br \/>\n          to cz\u0142owiek nie ma przekonuj\u0105cej odpowiedzi na pytanie: dlaczego?&quot;<br \/>\n          Czy dla Pani cierpienie jest tajemnic\u0105?<\/strong><br \/>\n        Nie. Uwa\u017cam, \u017ce cierpienie jest zawsze uzasadnione. Z\u0142o i cierpienie<br \/>\n        nie s\u0105 tajemnic\u0105. Raczej tajemnic\u0105 jest dobro, jego si\u0142a pomimo i ponad<br \/>\n        oceanem z\u0142a, kt\u00f3ry nas raz po raz zalewa, ca\u0142\u0105 ludzko\u015b\u0107 odk\u0105d istnieje<br \/>\n        \u015bwiat&#8230;<br \/>\n  <strong>Dzi\u0119kujemy za udzielenie wywiadu.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Rozmawiali:<\/strong><br \/>\n          <strong>Marek Kuczak <\/strong><br \/>\n          <strong>Pawe\u0142 Marzec<\/strong> <\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>Lato, 2005 <\/p>\n<p>\n      <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Halina Birenbaum Latem ubieg\u0142ego roku spotka\u0142am si\u0119 w o\u015bwi\u0119cimskim klasztorze si\u00f3str karmelitanek z dwoma studentami WSD w Tarnowie, M.K. i P.M. i ktorzy po przeczytaniu moich wspomnie\u0144 z lat Holocaustu, zadali mi szereg pyta\u0144. Podaj\u0119 tutaj te pytania i moje odpowiedzi. \u00a026 stycznia 2005 roku w O\u015bwi\u0119cimiu odbywa\u0142y si\u0119 urczysto\u015bci rocznicy wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"parent":3421,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3442","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3442","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3442"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3442\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3546,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3442\/revisions\/3546"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3442"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}