{"id":3437,"date":"2026-11-16T04:42:28","date_gmt":"2026-11-16T04:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/p.dialog.vip\/?page_id=3437"},"modified":"2026-11-16T04:42:28","modified_gmt":"2026-11-16T04:42:28","slug":"zwyciestwo-tego-co-ludzkie-w-nas","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/archiwum-dialogu-test\/zwyciestwo-tego-co-ludzkie-w-nas\/","title":{"rendered":"Zwyci\u0119stwo tego, co ludzkie w nas"},"content":{"rendered":"<p>ZWYCI\u0118STWO TEGO CO LUDZKIE W NAS<\/p>\n<p>z Halin\u0105 Birenbaum rozmawia Katarzyna Jekie\u0142ek<\/p>\n<p>(Tekst autoryzowany)<\/p>\n<p>Katarzyna Jekie\u0142ek : &#8211; Jako kilkunastoletnie dziecko prze\u017cy\u0142a Pani ca\u0142y koszmar wojny, pocz\u0105wszy od getta warszawskiego, poprzez Majdanek, Auschwitz, Ravensbr\u00fcck i Neustadt-Glewe. W tym czasie straci\u0142a Pani r\u00f3wnie\u017c najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119. Co sk\u0142oni\u0142o Pani\u0105 by uzewn\u0119trznia\u0107 si\u0119, aby zacz\u0105\u0107 opowiada\u0107 o tym. Wydaje si\u0119, \u017ce taki koszmar chcia\u0142oby si\u0119 wymaza\u0107 z pami\u0119ci&#8230;<\/p>\n<p>Halina Birenbaum : &#8211; A dlaczego tak my\u015blisz? Ka\u017cdy cz\u0142owiek, kt\u00f3ry doznaje czegokolwiek w \u017cyciu, czy jest to rado\u015b\u0107, czy smutek, chce dzieli\u0107 swe do\u015bwiadczenia i doznania z innymi lud\u017ami. A c\u00f3\u017c dopiero do\u015bwiadczenia, kt\u00f3re s\u0105 tak niezwyk\u0142e, kiedy \u017cycie by\u0142o absolutnie niedozwolone dla nas \u017byd\u00f3w, a szczeg\u00f3lnie jeszcze dla mnie jako dziecka. Ja nie mia\u0142am prawa nawet by\u0107 w takim obozie jak Auschwitz, a c\u00f3\u017c dopiero prze\u017cy\u0107, ja tutaj by\u0142am nielegalna&#8230; Uratowa\u0142am si\u0119 po cz\u0119\u015bci dzi\u0119ki temu, \u017ce matka ju\u017c w getcie nauczy\u0142a mnie m\u00f3wi\u0107, i\u017c mam 17 lat. Wszystko to, co jest najstraszniejsze, tutaj by\u0142o zupe\u0142nie normalne i mo\u017cliwe. Wi\u0119c, jak mo\u017cna nie opowiada\u0107 o tym, nie dzieli\u0107 si\u0119 z lud\u017ami, kiedy jest normalny \u015bwiat, nowe pokolenia, moje w\u0142asne dzieci? Widzisz, do Majdanka zawlekli mnie razem z matk\u0105, a ona tuli\u0142a mnie do siebie tam na placu pod swym p\u0142aszczem. Potem zagnali nas do \u0142a\u017ani, gdzie mia\u0142y\u015bmy si\u0119 przebra\u0107 w odzie\u017c wi\u0119\u017aniarsk\u0105, a nast\u0119pnie p\u00f3j\u015b\u0107 do jakiej\u015b roboty, by pracowa\u0107 i jeszcze dalej \u017cy\u0107, a\u017c ta wojna si\u0119 sko\u0144czy&#8230; I tu nagle matki ju\u017c nie ma, bo j\u0105 zabrali u wej\u015bcia do tej \u0142a\u017ani do gazu, a ja nawet nie widzia\u0142am, kiedy. Jak wi\u0119c mog\u0119 nie opowiada\u0107 o takim znikni\u0119ciu mojej mamy i oderwaniu od niej na zawsze?! Jak ja mog\u0119 nie opowiada\u0107 o tych wszystkich ludziach, kt\u00f3rzy zostali zg\u0142adzeni, a teraz nie ma po nich nawet \u017cadnego \u015bladu?<\/p>\n<p>Ju\u017c w samym obozie dzielili\u015bmy si\u0119 swoimi do\u015bwiadczeniami i prze\u017cyciami. Kiedy by\u0142a chwila oddechu, kiedy le\u017ca\u0142o si\u0119 na pryczy jedna obok drugiej w najwi\u0119kszej ciasnocie, pyta\u0142o si\u0119 wci\u0105\u017c: sk\u0105d jeste\u015b, jak si\u0119 tutaj dosta\u0142a\u015b, jak\u0105 mia\u0142a\u015b rodzin\u0119, czy mia\u0142a\u015b matk\u0119, ojca, rodze\u0144stwo; jak d\u0142ugo ju\u017c jeste\u015b tutaj w obozie?&#8230; Jedna od drugiej pragn\u0119\u0142a dowiedzie\u0107 si\u0119 czego\u015b o losie swoich najbli\u017cszych; mo\u017ce kt\u00f3ra\u015b spotka\u0142a kogo\u015b z nich przypadkiem w pracy lub na innym bloku, mo\u017ce widzia\u0142a? I tak ludzie wci\u0105\u017c dopytywali si\u0119 o swych bliskich wtedy, opowiadali sobie swoje losy, mimo najgorszych cierpie\u0144 i braku si\u0142 oraz s\u0142\u00f3w na ich wyra\u017canie &#8211; a c\u00f3\u017c dopiero po wojnie?!&#8230;<\/p>\n<p>KJ : &#8211; Ale chyba po wojnie by\u0142o trudniej m\u00f3wi\u0107 o tych prze\u017cyciach&#8230;<\/p>\n<p>HB : &#8211; Nie, po wojnie to ju\u017c \u017cadna trudno\u015b\u0107. W ka\u017cdym razie dla mnie. S\u0105 to, bowiem do\u015bwiadczenia ludzkie, z tym, \u017ce zdarzy\u0142y si\u0119 w nieludzkim \u015bwiecie, jednak stworzonym przez zwyk\u0142ych \u015bmiertelnik\u00f3w, a nawet wywodz\u0105cych si\u0119 z wysokiego poziomu kultury. Tamte prze\u017cycia poch\u0142on\u0119\u0142y tyle my\u015bli i tyle energii, s\u0105 tak g\u0142\u0119bokie i bezkresne, \u017ce chce si\u0119 je opowiada\u0107, musi si\u0119&#8230; I wci\u0105\u017c por\u00f3wnywa\u0107 z obecn\u0105 rzeczywisto\u015bci\u0105. Przekazywa\u0107 tym, kt\u00f3rzy tego nie zaznali i nast\u0119pnym pokoleniem. Tego najbardziej te\u017c pragn\u0119li prze\u015bladowani, mordowani w gettach i obozach u kresu swych si\u0142 i bezradno\u015bci wobec wydzieranego im \u017cycia. \u017beby opowiedzie\u0107 o tym \u015bwiatu!<\/p>\n<p>Po wojnie, jeszcze w Polsce, wst\u0105pi\u0142am do kibucu, by\u0142o nas tam oko\u0142o 40 m\u0142odych ludzi. Ka\u017cdy z nas mia\u0142 za sob\u0105 tragiczne do\u015bwiadczenia wojny i absolutne sieroctwo, wsp\u00f3lnie dzielili\u015bmy si\u0119 wspomnieniami, por\u00f3wnywali\u015bmy swe losy. Opowiadali\u015bmy sobie o tym jak uda\u0142o si\u0119 ka\u017cdemu z nas prze\u017cy\u0107, kogo i w jakich okoliczno\u015bciach stracili\u015bmy. Razem uczyli\u015bmy si\u0119 r\u00f3wnie\u017c j\u0119zyka hebrajskiego i w og\u00f3le \u017cycia po wojnie w tym osieroceniu.<\/p>\n<p>Ale gdy wyw\u0119drowali\u015bmy z Europy i dotarli do Izraela, czy do Ameryki, aby tam z dala od miejsc owych ka\u017ani i grob\u00f3w (tych w przestworzach nad Majdankiem i Auschwitz, gdzie rozwia\u0142y si\u0119 dymy po spalonych) naszych bliskich, naszego narodu zbudowa\u0107 sobie nowe \u017cycie, ludzie stamt\u0105d nie chcieli nas s\u0142ucha\u0107, bali si\u0119 naszych opowie\u015bci, uwa\u017cali, \u017ce jeste\u015bmy nienormalni, bo z tak trudnych prze\u017cy\u0107 nie mo\u017cna wyj\u015b\u0107 normalnym cz\u0142owiekiem&#8230; My, ci z Holocaustu byli\u015bmy wed\u0142ug nich gorsi. Oni, na usprawiedliwienie, \u017ce nie zrobili niczego, aby nas ratowa\u0107, pom\u00f3c, woleli si\u0119 broni\u0107 przed naszymi opowie\u015bciami, nie s\u0142ucha\u0107 ich. Rzucali pod naszym adresem r\u00f3wnie\u017c oskar\u017cenia: kto wie kim wy byli\u015bcie, skoro prze\u017cyli\u015bcie, gdy tylu innych zgin\u0119\u0142o, mo\u017ce wy pomagali\u015bcie Niemcom zabija\u0107, mo\u017ce wsp\u00f3\u0142pracowali\u015bcie z nimi? &#8211; oczywi\u015bcie, zdarzali si\u0119 te\u017c i tacy.<\/p>\n<p>Do dzisiejszego dnia jest tak, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi m\u00f3wi: &quot;Ja tam nie by\u0142em, wi\u0119c nie mam prawa tego s\u0105dzi\u0107, nie mam prawa powiedzie\u0107, kto by\u0142 dobry, a kto z\u0142y, dlatego, \u017ce nie wiem jak ja bym post\u0105pi\u0142 na jego miejscu w takich sytuacjach.&quot;<\/p>\n<p>Nieustannie, w ci\u0105gu lat zwalczam te opinie. Wszak w ka\u017cdych warunkach jest pewna rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej musi si\u0119 istnie\u0107, dzia\u0142a\u0107 skoro si\u0119 jest. Jeden jest pod\u0142y, a drugi po\u015bwi\u0119ci \u017cycie dla innego. S\u0105 tacy, kt\u00f3rzy powiedz\u0105: ja bym taki nie by\u0142, albo stara\u0142bym si\u0119 takim nie by\u0107, czyli pod\u0142ym. Ale s\u0105 i tacy, kt\u00f3rzy powiedz\u0105: ja nie wiem, co bym zrobi\u0142 w takich niewyobra\u017calnych warunkach. A przecie\u017c ka\u017cdy cz\u0142owiek wie, \u017ce boli, kiedy go bij\u0105. To wcale nie jest trudno sobie wyobrazi\u0107. Ka\u017cdy r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce sobie przedstawi\u0107, co to jest g\u0142\u00f3d i nie mie\u0107 co je\u015b\u0107, czym jest mr\u00f3z kiedy nie masz w co si\u0119 ubra\u0107, nie masz ciep\u0142ego k\u0105ta, odzie\u017cy; ka\u017cdy pojmuje, co znaczy, jak umiera kto\u015b kogo kochasz, czy oderw\u0105 go od ciebie i zabij\u0105 na twoich oczach &#8211; to wszystko jest wyobra\u017calne dla ludzi, bo takie rzeczy dziej\u0105 si\u0119 w ludzkim \u015bwiecie, cho\u0107 nie tak masowo, jak Wtedy w latach Zag\u0142ady. Ale naj\u0142atwiej jest powiedzie\u0107, \u017ce tego nie mo\u017cna sobie przedstawi\u0107, zrozumie\u0107. Niekt\u00f3rzy ludzie m\u00f3wi\u0105c tak, chc\u0105 w\u0142a\u015bciwie tym wyrazi\u0107 jakie to by\u0142o okropne, straszne! \u017be to ponad ludzkie s\u0142owa!<\/p>\n<p>Ja staram si\u0119 opowiada\u0107 tak\u017ce dlatego, \u017ce jest du\u017co wypacze\u0144 prawdy. Kiedy\u015b np., w Izraelu kto\u015b napisa\u0142, \u017ce &quot;w obozie w Auschwitz, dali im za jak\u0105\u015b wymy\u015bln\u0105 kar\u0119 moc cukru do jedzenia, a nie dali wody&#8230;&quot; Tu nikomu nigdy nie dawali cukru, a na dodatek za kar\u0119. Ka\u017cdy wi\u0119zie\u0144 wtedy zrobi\u0142by wszystko by dosta\u0107 tak\u0105 &quot;s\u0142odk\u0105&quot; kar\u0119&#8230;<\/p>\n<p>KJ: &#8211; Jak Pani wspomnia\u0142a, przez jaki\u015b czas istnia\u0142a tendencja, by nie m\u00f3wi\u0107 o Holocau\u015bcie, zw\u0142aszcza w Izraelu. Jednak Pani zacz\u0119\u0142a si\u0119 spotyka\u0107 z lud\u017ami. Jak wygl\u0105da\u0142y te pierwsze spotkania?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Wsz\u0119dzie tak samo, i wsz\u0119dzie by\u0142y zaprzeczeniem, \u017ce ludzie nie chc\u0105 s\u0142ysze\u0107 i nie mog\u0105 sobie tego wyobrazi\u0107. Po wojnie w Izraelu m\u00f3wi\u0142o si\u0119, \u017ce nie trzeba o tym opowiada\u0107, dlatego, \u017ce nie byli\u015bmy bohaterami, nie walczyli\u015bmy, nie wzi\u0119li\u015bmy swojego losu we w\u0142asne r\u0119ce, tylko dali\u015bmy si\u0119 prowadzi\u0107 biernie na \u015bmier\u0107. Dlatego, \u017ce nasze opowie\u015bci o Zag\u0142adzie mog\u0105 r\u00f3wnie\u017c zniszczy\u0107 ducha walki w\u015br\u00f3d izraelskiej m\u0142odzie\u017cy&#8230;<\/p>\n<p>Jednak ja od samego pocz\u0105tku zacz\u0119\u0142am opowiada\u0107, a ci, kt\u00f3rzy mnie s\u0142yszeli te\u017c odwa\u017cali si\u0119 m\u00f3wi\u0107 o swych losach. Do\u015bwiadczy\u0142am to w spotkaniach z ocala\u0142ymi z Holocaustu w Stanach Zjednoczonych, kiedy by\u0142am tam w 1968 roku, i ju\u017c w latach 50-tych w Izraelu. Wielu spo\u015br\u00f3d ocala\u0142ych z Zag\u0142ady, kt\u00f3rzy przyjechali do Izraela chcia\u0142o si\u0119 dostosowa\u0107 do urodzonych tutaj, dlatego w ci\u0105gu lat milczeli nawet przed w\u0142asnymi dzie\u0107mi urodzonymi po wojnie i nie rozmawiali z nikim na temat swoich prze\u017cy\u0107 wojennych. Gdy si\u0119 ze mn\u0105 spotykali, otwierali si\u0119 i zaczynali opowiada\u0107, ale wielu umar\u0142o w tym milczeniu. Ich dzieci i wnuki s\u0105 dzi\u015b mi wdzi\u0119czne, \u017ce poprzez moje przekazy dowiaduj\u0105 si\u0119 o prze\u017cyciach swoich rodzic\u00f3w i dziadk\u00f3w.<\/p>\n<p>KJ: &#8211; My\u015bl\u0119, \u017ce Pani wspomnienia maj\u0105 dlatego tak\u0105 si\u0142\u0119, bo nie rozgranicza Pani w\u015br\u00f3d ludzi; Pani w prosty spos\u00f3b opowiada swoje prze\u017cycia, kt\u00f3re s\u0105 pe\u0142ne emocji. Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie ma takiej osoby, kt\u00f3rej by to nie poruszy\u0142o. Ka\u017cdy s\u0142uchaj\u0105cy identyfikuje si\u0119 z Pani losem, prze\u017cyciami.<\/p>\n<p>HB: &#8211; Masz racj\u0119 Kasiu, a szczeg\u00f3lnie m\u0142odzie\u017c. M\u0142odzie\u017c, bowiem jest najbardziej czysta, nie jest interesowna, wyczuwa czy kto\u015b zwraca si\u0119 do niej z jak\u0105\u015b tendencj\u0105, czy z autetyczn\u0105 prawd\u0105. Ja natomiast nie przychodz\u0119 ich uczy\u0107. Po prostu dziel\u0119 si\u0119 z nimi moimi dawnymi doznaniami i do\u015bwiadczeniami, a oni sami wyci\u0105gaj\u0105 wnioski. Jako osoba doros\u0142a otwieram przed nimi swe serce bez \u017cadnego wstydu czy poczucia wy\u017cszo\u015bci wobec kogokolwiek, chocia\u017c mog\u0142abym ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j wiek, czy ogrom prze\u017cy\u0107. M\u0142odzie\u017c to bardzo ceni. Kiedy m\u00f3wi\u0119 do nich, czuj\u0119 si\u0119 jakbym by\u0142a na r\u00f3wni z nimi. Staram si\u0119 tak opowiada\u0107 by by\u0142o to zrozumia\u0142e, jasne i ciekawe. Podczas takich spotka\u0144 zwykle czuj\u0119 w ich reakcjach, \u017ce oni s\u0105 ze mn\u0105 Tam, z t\u0105 ma\u0142\u0105 dziewczynk\u0105, kt\u00f3ra Wtedy nie mia\u0142a prawa do \u017cycia. Chcieliby dzi\u015b mnie otuli\u0107, obroni\u0107, zapominaj\u0105, \u017ce to przecie\u017c by\u0142o dawno&#8230; Bo ja nie wypominam, a wspominam, a to jest r\u00f3\u017cnica.<\/p>\n<p>Pami\u0119tam moje pierwsze spotkanie z dzie\u0107mi w Izraelu. By\u0142 to czas, kiedy u nas nie porusza\u0142o si\u0119 tematu Holocaustu. Nauczycielka mojego syna dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce ja, podczas okupacji hitlerowskiej, jako dziecko by\u0142am w warszawskim getcie i obozach zag\u0142ady i zaprosi\u0142a mnie na lekcj\u0119, \u017cebym opowiedzia\u0142a w szkole o tych zdarzeniach. W klasie zebra\u0142y si\u0119 dzieci z III, IV i V klasy. By\u0142o to bardzo trudne spotkanie, bo po raz pierwszy mia\u0142am m\u00f3wi\u0107 publicznie o swoich prze\u017cyciach z Holocaustu, i na dodatek w j\u0119zyku hebrajskim, kt\u00f3rego dobrze jeszcze nie zna\u0142am. Dawno si\u0119 tak nie ba\u0142am&#8230; Z pocz\u0105tku dzieci w \u017caden spos\u00f3b nie chcia\u0142y umilkn\u0105\u0107 \u015bcie\u015bnione razem na \u0142awkach i na pod\u0142odze, a\u017c wreszcie ja jako\u015b zajrza\u0142am g\u0142\u0119biej w siebie. Zobaczy\u0142am nagle z ca\u0142\u0105 wyrazisto\u015bci\u0105 obraz takiej szko\u0142y w getcie warszawskim, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bciwie by\u0142a ju\u017c tylko miejscem, gdzie wysiedleni \u017bydzi spoza terenu getta i z okolicznych miasteczek wok\u00f3\u0142 Warszawy, wygnani ze swych dom\u00f3w pod groz\u0105 \u015bmierci, st\u0142oczeni na pod\u0142odze klas szkolnych, umierali masowo od g\u0142odu, chor\u00f3b, brudu&#8230; Ogarn\u0119\u0142a mnie nagle ta ca\u0142a pot\u0119ga grozy i bezradno\u015bci z Wtedy &#8211; a wszak jestem tutaj, teraz, \u017cywa i wolna w klasie w Izraelu, ton\u0105cej w jasno\u015bci, s\u0142o\u0144cu!&#8230; I pomy\u015bla\u0142am sobie: kogo ja si\u0119 tu boj\u0119?, przecie\u017c to s\u0105 normalne dzieci na wolno\u015bci, nic im nie grozi i mnie nic nie grozi. Odetchn\u0119\u0142am mocno, po\u0142ykaj\u0105c strach &#8211; i zacz\u0119\u0142am opowiada\u0107.<\/p>\n<p>Trwa tak do dzi\u015b. Dziel\u0119 si\u0119 smoimi do\u015bwiadczeniami i nie jest wa\u017cne, czy s\u0105 to Izraelczycy, Niemcy, Polacy, czy inni. S\u0142uchaj\u0105 mnie wsz\u0119dzie z jednakowym zainteresowaniem i wzruszeniem, s\u0105 ze mn\u0105 w czasie tej trudnej w\u0119dr\u00f3wki w moj\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie jest tylko moj\u0105. Te dzieje nale\u017c\u0105 w rozlicznych znaczeniach i wymiarach do ca\u0142ej ludzko\u015bci.<\/p>\n<p>KJ : &#8211; Czy nie czuje Pani jakie\u015b nienawi\u015bci do Niemc\u00f3w?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Nie, ja nie czuj\u0119 \u017cadnej nienawi\u015bci. Jest we mnie b\u00f3l, t\u0119sknota za tymi, kt\u00f3rzy zgin\u0119li, kt\u00f3rych mi odebrali i zabili. Boli mnie r\u00f3wnie\u017c, kiedy niekt\u00f3rzy Niemcy zn\u00f3w chcieliby rozpowszechnia\u0107 rasizm, neonazizm, zapomnie\u0107 i zatrze\u0107 \u015blady tych nies\u0142ychanych zbrodni, kt\u00f3rych dopu\u015bcili si\u0119 ich rodacy w tamtych latach panowania kom\u00f3r gazowych, piec\u00f3w do spalania ludzi &#8211; zabijania ludzi tylko za ich przynale\u017cno\u015b\u0107 narodow\u0105.<\/p>\n<p>Kiedy mnie krzywdz\u0105, a s\u0105 w\u015br\u00f3d nich i tacy, kt\u00f3rzy potrafi\u0105 mnie te\u017c dzi\u015b skrzywdzi\u0107, boli to du\u017co wi\u0119cej, ni\u017c krzywdy od innych &#8211; bo jeszcze raz od nich, od Niemc\u00f3w!&#8230; Ale ja potrafi\u0119 rozgraniczy\u0107 wczoraj od dzi\u015b, nie gubi\u0119 si\u0119 w odr\u00f3\u017cnianiu rzeczywisto\u015bci. Wiem, gdzie by\u0142am kiedy\u015b i gdzie jestem teraz.<\/p>\n<p>Wielu uratowanych z Holocaustu uwa\u017ca, \u017ce nie nale\u017cy w og\u00f3le utrzymywa\u0107 kontaktu z Niemcami, je\u017adzi\u0107 do Niemiec. Ja natomiast uwa\u017cam, \u017ce hodowanie w sobie nienawi\u015bci czy ch\u0119ci zemsty prowadzi jedynie do utrwalania z\u0142a i zatruwania samych siebie. Dzieci i wnuki morderc\u00f3w nie ponosz\u0105 winy za swych ojc\u00f3w i dziadk\u00f3w, ale musz\u0105 wiedzie\u0107, co zrobili ich nieodlegli przodkowie, musz\u0105 by\u0107 odpowiedzialni przed histori\u0105, tera\u017aniejszo\u015bci\u0105 i przysz\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Kiedy w styczniu 1945 roku wlekli nas poci\u0105giem do kolejnego obozu w Niemczech po kilku dniach i nocach Marszu \u015amierci, bez odpoczynku, bez jedzenia (jedli\u015bmy i pili\u015bmy wtedy \u015bnieg, ten kto mia\u0142 jeszcze si\u0142y by schyli\u0107 si\u0119 po garstk\u0119 \u015bniegu, s\u0142abych rozstrzeliwali niemieccy posteni po drodze, i mnie o ma\u0142o te\u017c to nie spotka\u0142o, bo ju\u017c nie mog\u0142am wi\u0119cej chodzi\u0107&#8230;) pomy\u015bla\u0142am, \u017ce je\u015bli ja prze\u017cyj\u0119, to chcia\u0142abym do nich przyj\u015b\u0107, do ich pi\u0119knych domk\u00f3w i opowiedzie\u0107 im o tym, jak nam wszystkich i wszystko zabrali, zabili, spalili. W 1989 roku nast\u0105pi\u0142a taka okazja. Przyjecha\u0142am po 50 latach do Berlina w zwi\u0105zku z wydaniem po niemiecku mojej ksi\u0105\u017cki Nadzieja umiera ostatnia i izraelskim filmem Z powodu tej wojny, w kt\u00f3rym wzi\u0119\u0142am udzia\u0142 wraz z moim synem, znanym autorem rozlicznych tekst\u00f3w piosenek oraz z bardzo s\u0142awnym u nas kompozytorem i pie\u015bniarzem, synem \u017byda ocala\u0142ego z getta Salonik, Auschwitz i innych oboz\u00f3w niemieckich. R\u00f3wnie\u017c ojciec tego pie\u015bniarza opowiada w tym filmie swoje wspomnienia.<\/p>\n<p>Od tamtej pory przyje\u017cd\u017cam do Niemiec do\u015b\u0107 cz\u0119sto, mam tam wielu oddanych, serdecznych przyjaci\u00f3\u0142. Niekt\u00f3re grupy m\u0142odzie\u017cowe go\u015bci\u0142am r\u00f3wnie\u017c u mnie w domu, w Izraelu. Jest to dla mnie i dla nich niezwyk\u0142e doznanie.<\/p>\n<p>KJ : &#8211; Jest teraz Pani w O\u015bwi\u0119cimiu. Z jednej strony jest to miejsce Pani cierpienia, ka\u017ani&#8230;<\/p>\n<p>HB: &#8211; A jednocze\u015bnie jest to miejsce mojego zwyci\u0119stwa nad \u015bmierci\u0105, nad pod\u0142o\u015bci\u0105 i brutalno\u015bci\u0105 naszych prze\u015bladowc\u00f3w, moich-naszych fizycznych i duchowych m\u0105k. Ja jednak nigdy nie by\u0142am pod\u0142a, nie stoczy\u0142am si\u0119, nie krad\u0142am, nie karmi\u0142am si\u0119 krzywd\u0105 moich wsp\u00f3\u0142wi\u0119\u017aniarek. Zawsze stara\u0142am si\u0119 nie poni\u017ca\u0107 si\u0119, zosta\u0107 sob\u0105, cz\u0142owiekiem. Wola\u0142am odda\u0107 swoj\u0105 porcj\u0119 zupy mojej bratowej, jedynej jeszcze \u017cyj\u0105cej z ca\u0142ej rodziny, kt\u00f3ra by\u0142a o wiele mniej wytrzyma\u0142a ode mnie i s\u0142absza, ni\u017c wyci\u0105gn\u0105\u0107 r\u0119k\u0119 po dodatkow\u0105 porcj\u0119 zupy, nara\u017caj\u0105c si\u0119 na bicie i obelgi. T\u0142umaczy\u0142am jej i sobie, \u017ce je\u015bli wydostaniemy si\u0119 st\u0105d, b\u0119dziemy mia\u0142y dosy\u0107 jedzenia; je\u015bli natomiast nie, to ta dodatkowa zupa nie nasyci naszego g\u0142odu&#8230; Mia\u0142am w\u00f3wczas 13 lat, a moja bratowa, wychudzona jak szkielet ju\u017c po trzech miesi\u0105cach w Auschwitz-Birkenau, kt\u00f3ra umar\u0142a z zag\u0142odzenia i rozmaitych chor\u00f3b lagrowych &#8211; 20 lat!<\/p>\n<p>KJ: &#8211; Sk\u0105d, zatem mia\u0142a Pani w sobie t\u0105 si\u0142\u0119 bycia cz\u0142owiekiem do ko\u0144ca w tak strasznych warunkach? By\u0142a Pani przecie\u017c tylko dzieckiem.<\/p>\n<p>H.B: &#8211; Ju\u017c w getcie zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 o tych nieustannych, straszliwych zwrotach w naszym \u017cyciu. A p\u00f3\u017aniej nawet i w Birkenau, na skrawkach papieru oderwanych z worka po cemencie przy pracy w Kartofelkomando, znalezionym tam kawa\u0142kiem o\u0142\u00f3wka&#8230; Pisa\u0142am tylko po to, by si\u0119 jako\u015b z tego piek\u0142a wy\u0142\u0105czy\u0107 i m\u00f3c wierzy\u0107, \u017ce to, w czym si\u0119 znalaz\u0142am, jest czym\u015b nienormalnym, tymczasowym, \u017ce nie takie ma by\u0107 \u017cycie, nie tacy s\u0105 wszyscy ludzie. Zapiski te niszczy\u0142am po przeczytaniu jakiej\u015b kole\u017cance. Raz nawet s\u0142yszeli to jacy\u015b polscy robotnicy-specjali\u015bci z wolno\u015bci (spoza obozu) i orzekli w zamy\u015bleniu, \u017ce je\u015bli ja prze\u017cyj\u0119, napisz\u0119 kiedy\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119&#8230; Te s\u0142owa te\u017c doda\u0142y mi si\u0142 i wiary. Moj\u0105 si\u0142\u0119 czerpa\u0142am r\u00f3wnie\u017c z przeczytanych wcze\u015bniej, w getcie warszawskim ksi\u0105\u017cek. Bardzo du\u017co wtedy czyta\u0142am. M\u00f3j starszy brat Marek wskazywa\u0142 mi w tych ksi\u0105\u017ckach na r\u00f3\u017cne warto\u015bci ludzkie i ja potem \u017cy\u0142am nimi wewn\u0105trz siebie&#8230;<\/p>\n<p>Po\u015br\u00f3d tego czym Tam oddycha\u0142am, mia\u0142am w\u0142adz\u0119 nad jednym: mog\u0142am by\u0107 w sobie i nierzadko na zewn\u0105trz mnie tym, czym chcia\u0142am by\u0107 &#8211; nie pcha\u0107 si\u0119, nie \u017cebra\u0107, nie poddawa\u0107 si\u0119 apatii, depresji, nie zapada\u0107 w brudzie i wiecznym tam, wszechobecnym b\u0142ocie. Walczy\u0142am z tym na sw\u00f3j spos\u00f3b, wkrada\u0142am si\u0119 do Waschraum\u00f3w, my\u0142am si\u0119 \u015bniegiem, pod rynn\u0105, wci\u0105\u017c si\u0119 czy\u015bci\u0142am od wszy. Nie chcia\u0142am przyj\u0105\u0107 jedzenia od m\u0119\u017cczyzny w najwi\u0119kszym g\u0142odzie, gdy i taka okazja si\u0119 nadarzy\u0142a&#8230; W\u0142a\u015bnie tutaj, kiedy widzia\u0142am woko\u0142o mnie tyle z\u0142a i okrucie\u0144stwa, my\u015bla\u0142am &#8211; nie, ja taka nie jestem, ja tak\u0105 si\u0119 nie stan\u0119. Wojna si\u0119 sko\u0144czy i wszystko wr\u00f3ci do normalno\u015bci. To w\u0142a\u015bnie tutaj, widz\u0105c tych ludzi id\u0105cych na \u015bmier\u0107, te stosy rzeczy pozosta\u0142ych po nich, ten dym i ogie\u0144, marzy\u0142am, jakim b\u0119d\u0119 kiedy\u015b cz\u0142owiekiem i jaki b\u0119dzie \u015bwiat, kiedy to wszystko si\u0119 sko\u0144czy i mnie si\u0119 uda tego do\u017cy\u0107&#8230; Te marzenia te\u017c dawa\u0142y mi si\u0142\u0119 trwa\u0107 w tej grozie dzie\u0144 po dniu, godzin\u0119 po godzinie i jeszcze nadal wierzy\u0107 w \u017cycie, w sens \u017cycia &#8211; naprzeciw ognia i dymu z komina z palonych tam setek tysi\u0119cy ludzi. A mo\u017ce potrafi\u0142am tak marzy\u0107 i wierzy\u0107, bo by\u0142am dzieckiem po prostu, dzieckiem-staruszk\u0105?&#8230;<\/p>\n<p>KJ : &#8211; A mo\u017ce to by\u0142a nadzieja?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Nadziej\u0119 mia\u0142am ca\u0142y czas, tak d\u0142ugo jak cierpienia pozwala\u0142y mi w og\u00f3le cokolwiek czu\u0107 jeszcze. Przecie\u017c od pocz\u0105tku widzia\u0142am \u015bmier\u0107 i wiedzia\u0142am, \u017ce ja nie mam prawa tu by\u0107, a co dopiero st\u0105d wyj\u015b\u0107 \u017cywa jako \u017byd\u00f3wka, jako dziecko. A jednocze\u015bnie nie mog\u0142am sobie wyobrazi\u0107, \u017ce ja z tego nie wyjd\u0119, \u017ce to piek\u0142o si\u0119 nie sko\u0144czy. My\u015bl\u0119, \u017ce cz\u0142owiek zawsze ma nadziej\u0119, \u017ce kiedy\u015b spotka go co\u015b dobrego. Nawet dzisiaj ci\u0105gle czekam, \u017ce co\u015b dobrego mi przyjdzie niespodziewanie, jakie\u015b nowe wyzwolenie&#8230; Wtedy cz\u0119sto nie wierzy\u0142am, \u017ce wyjd\u0119 stamt\u0105d, ale r\u00f3wnie\u017c nie wierzy\u0142am w moj\u0105 \u015bmier\u0107, w koniec mojego istnienia, cho\u0107 wci\u0105\u017c si\u0119 ociera\u0142am o \u015bmier\u0107, o cudz\u0105 i w\u0142asn\u0105, kt\u00f3ra czeka\u0142a&#8230; Ale ona omija\u0142a mnie, co nazywam jakim\u015b niewyt\u0142umaczalnym cudem, szcz\u0119\u015bliwym losem.<\/p>\n<p>KJ : &#8211; Jak wygl\u0105da\u0142 Pani pierwszy przyjazd do O\u015bwi\u0119cimia po wojnie, a co teraz Pani czuje, my\u015bli kiedy przyje\u017cd\u017ca tutaj?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Pierwszy raz do O\u015bwi\u0119cimia przyjecha\u0142am w czerwcu 1986 roku. Nie chcia\u0142am by mnie oprowadzali po obozie z grup\u0105, pragn\u0119\u0142am tylko p\u00f3j\u015b\u0107 do kogo\u015b z dyrekcji, do dzia\u0142u historycznego, do archiwum. Czu\u0142am, \u017ce ja przynale\u017c\u0119 do tego miejsca w taki spos\u00f3b, o jakim nikt z nich nie mia\u0142 poj\u0119cia. Ja na swym w\u0142asnym ciele i duszy prze\u017cy\u0142am ten ca\u0142y koszmar i chcia\u0142am im to przekaza\u0107.<\/p>\n<p>Oni, zaskoczeni moim zjawieniem si\u0119 &#8211; \u017cyj\u0105cego ducha umar\u0142ych &#8211; wys\u0142uchali mnie z niesamowitym przej\u0119ciem, nagrali na kaset\u0119 moj\u0105 opowie\u015b\u0107. Trwa\u0142o to tak przez kilka godzin, gdy nagle zrobi\u0142o mi si\u0119 s\u0142abo od tego wszystkiego, od tego miejsca zn\u00f3w i moich w nim prze\u017cy\u0107. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce po raz drugi ja ju\u017c st\u0105d nie wyjd\u0119&#8230; Obieca\u0142am sobie, \u017ce je\u015bli wyjd\u0119 st\u0105d jednak kolejnym cudem, je\u015bli nie umr\u0119 tu teraz, &#8211; to nigdy wi\u0119cej nie b\u0119d\u0119 wraca\u0107 do tego tematu i miejsc. Ale uspokoi\u0142am si\u0119 po kr\u00f3tkim odpoczynku na dworze dzi\u0119ki pomocy i otusze od nagrywaj\u0105cej moje wspomnienia pracowniczki dzia\u0142u historycznego Muzem O\u015bwi\u0119cimia. Zacz\u0119\u0142am zn\u00f3w kontynuowa\u0107 powoli sw\u0105 opowie\u015b\u0107.<\/p>\n<p>W moim pierwszym, bezpo\u015brednim zderzeniu si\u0119 z widokiem by\u0142ego obozu, barakami, drutami kolczastymi i wie\u017cyczkami wartowniczymi z Wtedy, mia\u0142am uczucie, jakbym dotkn\u0119\u0142a wieczno\u015bci. Bo nagle pojawi\u0142o si\u0119 dzieci\u0144stwo, to sprzed wojny i z getta w Warszawie, te wszystkie cierpienia, strach i m\u0119ki, rozpaczliwa walka o \u017cycie, tysi\u0105czne rodzaje zagro\u017ce\u0144 i \u015bmierci w tym obozie tutaj, ten ca\u0142y nieopisany koszmar!&#8230; Ledwo mog\u0142am to ogarn\u0105\u0107 umys\u0142em i sercem. Wieczno\u015b\u0107 ca\u0142\u0105 mojego czasu, prze\u017cy\u0107, wspomnie\u0144! Chcia\u0142am nawet wej\u015b\u0107 na sw\u0105 prycz\u0119 w Brzezince w bloku 27, ale nogi odm\u00f3wi\u0142y mi pos\u0142usze\u0144stwa.<\/p>\n<p>Kiedy jecha\u0142am tu nast\u0119pnym razem, ju\u017c wiedzia\u0142am dok\u0105d jad\u0119, do czego i do kogo. A teraz przyje\u017cd\u017cam do przyjaci\u00f3\u0142, a mam ich wielu, zw\u0142aszcza w Muzeum Pami\u0119ci w O\u015bwi\u0119cimiu. Wiem r\u00f3wnie\u017c, tak w ka\u017cdym razie s\u0105dz\u0119, \u017ce mam tu zawsze jeszcze co\u015b do zrobienia.<\/p>\n<p>Podczas moich pobyt\u00f3w w Polsce spotykam si\u0119 z m\u0142odzie\u017c\u0105 w szko\u0142ach i ze swych licznych do\u015bwiadcze\u0144 mam pewno\u015b\u0107, \u017ce na sali b\u0119dzie absolutna, dobrowolna a nie nakazana przez nauczycieli cisza i wszyscy b\u0119d\u0105 mnie s\u0142ucha\u0107. A nawet, gdy b\u0119d\u0105 w\u015br\u00f3d nich jacy\u015b antysemici lub tacy, kt\u00f3rzy nie lubi\u0105 \u017byd\u00f3w, wobec mnie tego nie oka\u017c\u0105.<\/p>\n<p>W czasie tych spotka\u0144 otwieram ich serca i wszystko inne mi\u0119dzy nami znika, wszelkie nieporozumienia, ewentualne z\u0142o. Potem zwykle podchodz\u0105 do mnie, obejmuj\u0105 mnie. Mam wiele takich wspania\u0142ych dozna\u0144 ze spotka\u0144 z polska m\u0142odzie\u017c\u0105, ale nie tylko z m\u0142odzie\u017c\u0105 &#8211; i nie tylko z polsk\u0105.<\/p>\n<p>Opowiadam o tamtej przesz\u0142o\u015bci, bo nie mog\u0119 si\u0119 z tym pogodzi\u0107, \u017ce \u015bwiat idzie naprz\u00f3d, rodz\u0105 si\u0119 nowe pokolenia, a po Tamtych nie zosta\u0142o \u017cadnych \u015blad\u00f3w. Poprzez moje opowie\u015bci chc\u0119 zachowa\u0107 o Nich pami\u0119\u0107. M\u00f3wienie o moich prze\u017cyciach jest trudne i ci\u0119\u017ckie fizycznie, ale nie psychicznie. Jest to bowiem we mnie, jest to, jak szuflada, kt\u00f3r\u0105 otwierasz i tam to wszystko zawsze jest wiecznie \u017cywe i \u015bwie\u017ce. Nale\u017cy tylko wiedzie\u0107 w jaki spos\u00f3b wyj\u0105\u0107 to stamt\u0105d, kt\u00f3re, gdzie &#8211; ile&#8230; Na codzie\u0144 jestem wra\u017cliwa, \u0142atwo si\u0119 zra\u017cam i denerwuj\u0119, ale gdy wracam do swych wspomnie\u0144, zmieniam si\u0119 zupe\u0142nie. Gdy zaczynam opowiada\u0107, czuj\u0119 w sobie naraz ogrom si\u0142y i ju\u017c sama si\u0119 wtedy nie poznaj\u0119.<\/p>\n<p>Ja nie przychodz\u0119 opowiada\u0107 aby atakowa\u0107. Nie m\u00f3wi\u0119 te\u017c, \u017ce my wszyscy byli\u015bmy \u015bwi\u0119ci, \u017ce byli\u015bmy wszyscy tylko ofiarami. W\u015br\u00f3d nas tak\u017ce byli zdrajcy. Nie ukrywam przed nikim gorzkich prawd, jak ta, \u017ce mojego ojca po raz ostatni widzia\u0142am pod pa\u0142kami \u017cydowskich policjant\u00f3w na Umschlagplatzu. To mnie bardzo boli i dr\u0119czy do dzi\u015b.<\/p>\n<p>Kiedy m\u00f3wi\u0119 do ludzi szczerze prawd\u0119 o tym wszytkim, o tym co by\u0142o dobre a co z\u0142e, niezale\u017cnie z jakiego narodu si\u0119 wywodzi\u0142o &#8211; bo ludzie wsz\u0119dzie s\u0105 r\u00f3\u017cni, w ka\u017cdym narodzie &#8211; oni mi wierz\u0105 i wiedz\u0105, \u017ce ja nie wypominam a opowiadam i wspominam bez uprzedze\u0144. Nawet ci najbardziej przeciwni \u017bydom s\u0142uchaj\u0105 mnie i nie atakuj\u0105 mnie.<\/p>\n<p>KJ : &#8211; W 2001 roku Polska Rada Chrze\u015bcijan i \u017byd\u00f3w przyzna\u0142a Pani tytu\u0142 Cz\u0142owieka Pojednania. Co znaczy dla Pani to wyr\u00f3\u017cnienie, co Pani robi by pojedna\u0107 ludzi?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Z jednej strony by\u0142am zaskoczona, bo w\u0142a\u015bciwie ja nie robi\u0119 nic takiego z my\u015bl\u0105 o pojednaniu mi\u0119dzy lud\u017ami i narodami. Jestem tylko malutk\u0105 jednostk\u0105, nie jak\u0105\u015b wielk\u0105 humanitarn\u0105 dzia\u0142aczk\u0105 spo\u0142eczn\u0105&#8230; Z drugiej strony poczu\u0142am si\u0119 zaszczycona, \u017ce kto\u015b mnie uzna\u0142 za godn\u0105 takiego miana, \u017ce to, co ja robi\u0119 jest jednak uznane za wa\u017cne. My\u015bl\u0119, \u017ce ja niczego nie potrafi\u0119 przecie\u017c zrobi\u0107 by pojedna\u0107 ludzi, nie mam \u017cadnego celowego planu pojednania, ani tak wielkiego wp\u0142ywu. Ja tylko po prostu chodz\u0119, spotykam si\u0119 z lud\u017ami i dziel\u0119 si\u0119 z nimi t\u0105 autentyczn\u0105 prawd\u0105, wiadomo\u015bciami i doznaniami, kt\u00f3re Wtedy pozna\u0142am, do\u015bwiadczy\u0142am i by\u0142am ich naocznym \u015bwiadkiem. Opowiadam o rzeczach strasznych, a jednak poprzez te moje opowie\u015bci ludzie potrafi\u0105 lepiej zrozumie\u0107 i doceni\u0107 warto\u015b\u0107 przyja\u017ani, po\u015bwi\u0119cenia, mi\u0142o\u015bci w najgorszych czasach, w piekle nawet &#8211; czy w\u0142a\u015bnie w piekle tymbardziej!<\/p>\n<p>Nikogo nie oskar\u017cam, nie przekazuj\u0119 \u017cadnych negatywnych uczu\u0107, przekazuj\u0119 raczej te dobre Stamt\u0105d, z o\u015bwi\u0119cimskiego, auschwitzkiego piek\u0142a na ziemi &#8211; i pobudzam indetyfikowanie si\u0119 z losami prze\u015bladowanych i traconych, wsp\u00f3\u0142czucie, a nie poni\u017caj\u0105c\u0105 lito\u015b\u0107, nie m\u00f3wi\u0105c o lekcewa\u017ceniu.<\/p>\n<p>Wczucie si\u0119 w moje cierpienie jest szczeg\u00f3lnie trudne dla Niemc\u00f3w. Z jednej bowiem strony identyfikuj\u0105 si\u0119 z moimi losami w tym koszmarze, a z drugiej ci\u0105\u017cy im poczucie winy, bo to przysz\u0142o od ich narodu. A ja mog\u0119 pojedna\u0107 si\u0119 tylko z takim lud\u017ami, kt\u00f3rzy nigdy nie pojednaj\u0105 si\u0119 z faktami, jakie mia\u0142y miejsce w latach Holocaustu oraz z podobnymi do tamtych dzi\u015b &#8211; i nie przemilcz\u0105 ich. Opowiada\u0107 o Holocau\u015bcie jestem gotowa ka\u017cdemu i wsz\u0119dzie.<\/p>\n<p>Napisa\u0142am kiedy\u015b, \u017ce &quot;niebo ani ziemia nie przeka\u017c\u0105 owych potworno\u015bci i ludzkiej m\u0119ki w swej, nawet naj\u015bwi\u0119tszej ciszy, nie wyjawi\u0105, ani nie wyja\u015bni\u0105 niczego.&quot; Zapomnienie, czy milczenie jest ponown\u0105 \u015bmierci\u0105 dla zg\u0142adzonych i jednocze\u015bnie niebezpiecze\u0144stwem powt\u00f3rzenia zbrodni wobec \u017cyj\u0105cych. Nie mo\u017ce wi\u0119c by\u0107 pojednania bez pami\u0119ci o przesz\u0142o\u015bci. Potrafi\u0119 jednak tutaj, w dawnym Auschwitz, sta\u0107 z Niemcami razem na tej ziemi, poda\u0107 im r\u0119k\u0119, lub obj\u0105\u0107 ich, gdy s\u0105 wstrz\u0105\u015bni\u0119ci i za\u0142amani, jak ja, tym co si\u0119 tutaj dzia\u0142o i dzi\u015b si\u0119 im objawi\u0142o.<\/p>\n<p>KJ: &#8211; Czy nie obawia si\u0119 Pani, \u017ce kiedy nie b\u0119dzie ju\u017c \u015bwiadk\u00f3w, to ludzie powoli o tym zapomn\u0105?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Nie, ja wcale tak nie uwa\u017cam. Dawno ju\u017c, gdy nie chcieli o tych czasach s\u0142ucha\u0107, nie chcieli czyta\u0107 ani publikowa\u0107 moich wspomnie\u0144, napisa\u0142am w moim pami\u0119tniku w 1982 roku: &quot;jeszcze przyjdziecie po moje opowie\u015bci o Auschwitz, bo wszystko z\u0142o, jakie kiedy\u015b si\u0119 zdarzy na \u015bwiecie, b\u0119dzie mia\u0142o pocz\u0105tek st\u0105d, dlatego, \u017ce tutaj by\u0142o wolno w taki (nie znajduj\u0119 odpowiedniego s\u0142owa, wszystkie s\u0105 zbyt b\u0142ahe i biedne!) spos\u00f3b m\u0119czy\u0107 i zabija\u0107 ludzi, jak nigdy dot\u0105d na \u015bwiecie&quot;. Po nas zostan\u0105 wspomnienia, ksi\u0105\u017cki, niezliczone dokumenty we wszystkich j\u0119zykach na ca\u0142ej kuli ziemskiej&#8230;<\/p>\n<p>KJ: &#8211; Co chce Pani przekaza\u0107 m\u0142odym ludziom podczas swych spotka\u0144?<\/p>\n<p>HB: &#8211; Chc\u0119 im przekaza\u0107, to co by\u0142o wtedy, jak ja prze\u017cywa\u0142am ten ca\u0142y okres, kt\u00f3ry jest ogromnym rozdzia\u0142em w historii ludzkiej. Holocaust, jak ju\u017c powiedzia\u0142am kilkakrotnie, jest czym\u015b, czego nigdy nie by\u0142o w historii ludzko\u015bci. I t\u0119 inno\u015b\u0107 tej tragedii ja chc\u0119 przekaza\u0107, chc\u0119, \u017ceby wszyscy j\u0105 zrozumieli. Chc\u0119 r\u00f3wnie\u017c aby okropno\u015bci Holocaustu nie lekcewa\u017cy\u0107, nie przyr\u00f3wnywa\u0107 do innych przest\u0119pstw i zbrodni znanych z bliskiej czy dalekiej historii wojen, pogrom\u00f3w i wszelkiego rodzaju prze\u015bladowa\u0144 na \u015bwiecie, nie umniejsza\u0107 tego a i nie powi\u0119ksza\u0107 chorymi fantazjami lub pragnieniem zrobienia na kim\u015b wra\u017cenia. Gdy powiesz jednym tchem &quot;Auschwitz, Ko\u0142yma, Hiroszima&quot; &#8211; to nie s\u0105 te same znaczenia. Takie por\u00f3wnania umniejszaj\u0105 unikalne znaczenie i ogrom ludob\u00f3jstwa Holocaustu. Ka\u017cde z tych straszliwych wydarze\u0144 by\u0142o czym\u015b innym, z innych powod\u00f3w si\u0119 wzi\u0119\u0142o. W Auschwitz to by\u0142o systematyczne zabijanie ludzi tylko za ich, powiedzmy og\u00f3lnie, pogl\u0105dy, ale \u017byd\u00f3w zabijano za to wy\u0142\u0105cznie, \u017ce byli \u017bydami. Ja nie mog\u0119 z tymi faktami \u017cy\u0107, nie opowiadaj\u0105c o nich. Na ile potrafi\u0119, staram si\u0119 niezmordowanie przekazywa\u0107 t\u0119 prawd\u0119.<\/p>\n<p>M\u00f3j starszy syn ci\u0105gle mnie pyta: &quot;po co ty wracasz do tego, twoje opowiadania i tak niczego nie zmieni\u0105, popatrz, jak ludzie si\u0119 wyrzynaj\u0105 i nienawidz\u0105?!&quot;. Ja mu odpowiadam na to &#8211; &quot;a wy urz\u0105dzacie koncerty, \u015bpiewacie te pi\u0119kne piosenki, przez kt\u00f3re przekazujecie pewne warto\u015bci; ludziom dobrze to robi, to ich jednoczy&quot;.<\/p>\n<p>Ze mn\u0105 jest podobnie. Mo\u017ce przez t\u0119 godzin\u0119, kiedy mnie s\u0142uchaj\u0105, kiedy swym opowiadaniem wyzwol\u0119 w nich ich ludzkie emocje, zrozumiej\u0105 \u017cycie g\u0142\u0119biej i stan\u0105 si\u0119 potem nieco lepsi jedni do drugich? Ja nie chc\u0119 zmienia\u0107 \u015bwiata, zmienia\u0107 ludzi, czy ich uczy\u0107, wiem, \u017ce to nie jest w mojej mocy, jako zwyk\u0142ej jednostki, ale chc\u0119, \u017ceby wiedzieli czym naprawd\u0119 by\u0142 Holocaust!<\/p>\n<p>Znowu powtarzam to samo: &#8211; niczego nie robi\u0119 w celu pouczenia, pojednania. Przekazuj\u0119 tylko prawd\u0119, o kt\u00f3rej wiem, \u017ce taka by\u0142a, tak j\u0105 odczu\u0142am, prze\u017cywa\u0142am, i podobnie czu\u0142o wielu, wielu ludzi, kt\u00f3rzy nie prze\u017cyli. A ja sz\u0142am drog\u0105 tych najs\u0142abszych, samych najn\u0119dzniejszych w tym piekle, ja j\u0105 przesz\u0142am ca\u0142\u0105, i prze\u017cy\u0142am.<\/p>\n<p>My\u015bl\u0119, \u017ce moje spotkania z m\u0142odzie\u017c\u0105 nie s\u0105 daremne, bo kiedy do nich m\u00f3wi\u0119 o tych prze\u017cyciach, oni potem s\u0105 jacy\u015b inni, inaczej patrz\u0105 na mnie, na siebie, na swoje \u017cycie i to, co jest woko\u0142o. Nawet cz\u0119sto czuj\u0119 si\u0119 tak, jakbym by\u0142a im co\u015b d\u0142u\u017cna, bo oni tak\u017ce bardzo du\u017co daj\u0105 mi z siebie tym swoim skupionym s\u0142uchaniem.<\/p>\n<p>Te spotkania s\u0105 czym\u015b tak pot\u0119\u017cnym, daj\u0105 niesamowite poczucie bycia razem i prze\u017cycia tego, wyzwolenia &#8211; wsp\u00f3lnego zwyci\u0119stwa tego co ludzkie w nas! Wydaje mi si\u0119 w takich momentach, \u017ce ja sama te\u017c jestem innym cz\u0142owiekiem, lepszym, mocniejszym. Za ka\u017cdym razem tak czuj\u0119 podczas tych spotka\u0144, cho\u0107 ka\u017cde z nich jest inne, jest zawsze inaczej i niezwykle&#8230;<\/p>\n<p>Centrum Dialogu i Modlitwy w O\u015bwi\u0119cimiu, lipiec 2003<\/p>\n<p>Katarzyna Jekie\u0142ek pisze o sobie:<\/p>\n<p>Urodzi\u0142am si\u0119 10 sierpnia 1975 w O\u015bwi\u0119cimiu. Mieszkam niedaleko O\u015bwi\u0119cimia. Uko\u0144czy\u0142am studia na Wydziale Nauk Spo\u0142ecznych Uniwersytetu \u015al\u0105skiego w Katowicach &#8211; kierunek socjologia. Od ponad 2 lat pracuj\u0119 w Centrum Dialogu i Modlitwy w O\u015bwi\u0119cimiu. Obecnie jestem studentk\u0105 studi\u00f3w podyplomowych: Totalitaryzm, Nazizm, Holocaust w Pa\u0144stwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau. Wywiad z Pani\u0105 Halin\u0105 Birenbaum jest cz\u0119\u015bci\u0105 mojej ko\u0144cowej pracy studi\u00f3w podyplomowych.<\/p>\n<p>Pani\u0105 Halin\u0119 Birenbaum po raz pierwszy spotka\u0142am w 2001 roku w Centrum \u017bydowskim w O\u015bwi\u0119cimiu. Tam te\u017c po raz pierwszy us\u0142ysza\u0142am histori\u0119 jej dzieci\u0144stwa, kt\u00f3re przypad\u0142o na czas II wojny \u015bwiatowej. Nigdy wcze\u015bniej \u017cadna historia nie wywar\u0142a na mnie takiego wra\u017cenia, jak jej. Od tamtej pory uczestniczy\u0142am jeszcze w kilku spotkaniach z Pani\u0105 Halin\u0105. Za ka\u017cdym razem z tych jej bardzo osobistych wyzna\u0144 czerpa\u0142am co\u015b nowego. My\u015bl\u0119, \u017ce te w\u0142a\u015bnie do\u015bwiadczenia wp\u0142yn\u0119\u0142y na moj\u0105 decyzj\u0119, aby cz\u0119\u015b\u0107 ko\u0144cowej pracy na studiach podyplomowych po\u015bwi\u0119ci\u0107 Pani Halinie Birenbaum, osobie, kt\u00f3ra tak bardzo wiele robi dla pojednania. Jako form\u0119 pracy wybra\u0142am w\u0142a\u015bnie wywiad. Przeprowadzi\u0142am go w lipcu tego roku w Centrum Dialogu i Modlitwy w O\u015bwi\u0119cimiu.<\/p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ZWYCI\u0118STWO TEGO CO LUDZKIE W NAS z Halin\u0105 Birenbaum rozmawia Katarzyna Jekie\u0142ek (Tekst autoryzowany) Katarzyna Jekie\u0142ek : &#8211; Jako kilkunastoletnie dziecko prze\u017cy\u0142a Pani ca\u0142y koszmar wojny, pocz\u0105wszy od getta warszawskiego, poprzez Majdanek, Auschwitz, Ravensbr\u00fcck i Neustadt-Glewe. W tym czasie straci\u0142a Pani r\u00f3wnie\u017c najbli\u017csz\u0105 rodzin\u0119. Co sk\u0142oni\u0142o Pani\u0105 by uzewn\u0119trznia\u0107 si\u0119, aby zacz\u0105\u0107 opowiada\u0107 o tym. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"parent":3421,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3437","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3437","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3437"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3437\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3552,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3437\/revisions\/3552"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3437"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}