{"id":3435,"date":"2026-11-16T04:42:28","date_gmt":"2026-11-16T04:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/p.dialog.vip\/?page_id=3435"},"modified":"2026-11-16T04:42:28","modified_gmt":"2026-11-16T04:42:28","slug":"z-wystapienia-w-oswiecimiu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/archiwum-dialogu-test\/z-wystapienia-w-oswiecimiu\/","title":{"rendered":"Z wyst\u0105pienia w O\u015bwi\u0119cimiu"},"content":{"rendered":"<p>Z wyst\u0105pienia w O\u015bwi\u0119cimiu<\/p>\n<p>Halina Birenbaum 27.01.00<\/p>\n<p>Pami\u0119tam b\u0142agalne modlitwy o koniec apelu, o gwizdek przyzwolenia powrotu na blok, odpoczynku, a nieraz nagle mistyczny niemal szept: apel nie sztymuje, czyli nieodwo\u0142alna zapowied\u017a nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 stania na placu o g\u0142odzie, zimnie, \u015bmiertelnym zm\u0119czeniu &#8211; i jednocze\u015bnie b\u0142ysk \u015bwiat\u0142a, dreszcz wzruszenia zwracaj\u0105cego ch\u0119\u0107 \u017cycia: kto\u015b uciek\u0142! Napi\u0119cie czy uda si\u0119, poczucie wsp\u00f3lnego zwyci\u0119stwa, legenda, na kt\u00f3r\u0105 \u017cadna cena nie by\u0142a zbyt wysoka. Ale te\u017c tak cz\u0119sto b\u00f3l og\u00f3lnej kl\u0119ski, gdy nieznany bohater zosta\u0142 schwytany i stracony okrutnie.<\/p>\n<p>Jest mi dane dzieli\u0107 tu teraz z Wami, by\u0142ymi wi\u0119\u017aniarkami i wi\u0119\u017aniami Auschwitz wspomnienia tych strasznych lat i to, co zawsze w sercu wok\u00f3\u0142 nich, wsp\u00f3lnych nam i najbardziej nam zrozumia\u0142ych &#8211; bliska, jak w\u015br\u00f3d si\u00f3str i braci, ogromnie zaszczycona Waszym zaproszeniem mnie do wyst\u0105pienia w t\u0119 Wielk\u0105 Rocznic\u0119 w obecno\u015bci Prezydenta Polski i licznych, czcigodnych go\u015bci &#8211; wzruszona do \u0142ez i wdzi\u0119czna. Nie musz\u0119 zaznacza\u0107, jakie to ma znaczenie i sens dla mnie, i nie tylko dla mnie z wielu, rozmaitych wzgl\u0119d\u00f3w. Chcia\u0142abym wspomnie\u0107 mro\u017an\u0105 noc 18 stycznia 1945 roku, kiedy po raz pierwszy od d\u0142ugich, bezkresnych miesi\u0119cy ukaza\u0142y si\u0119 ogniska na \u015bniegu, a nie ogie\u0144 z komina krematorium, w kt\u00f3rym nazi\u015bci dot\u0105d palili ludzi masowo zwo\u017conych z ca\u0142ej Europy i mordowanych tutaj w komorach gazowych. Owej nocy nazistowscy w\u0142adcy piek\u0142a Auschwitz &#8211; Birkenau rozpalili ognie by zniszczy\u0107 dowody dokonanych przez siebie zbrodni przed wyprowadzeniem nas, wycie\u0144czonych ofiar w Marsz Smierci, tu\u017c przed wyzwoleniem obozu.<\/p>\n<p>Mia\u0142am wtedy prawie 15 lat, przestrzelone w dzie\u0144 Nowego Roku rami\u0119 przez wachmana z wie\u017cy wartowniczej, kt\u00f3remu akurat wpad\u0142am w oko i celowa\u0142 mi w serce. Wyrok \u015bmierci, z kt\u00f3rym zmaga\u0142am si\u0119 wraz z moimi bliskimi, z ca\u0142ym narodem \u017cydowskim od warszawskiego getta, po kryj\u00f3wki na warszawskich strychach i piwnicach, w przet\u0142oczonych do uduszenia wagonach w drodze do piekie\u0142 Majdanka i O\u015bwi\u0119cimia, gdzie jako dziecko \u017cydowskie nawet tam moja obecno\u015b\u0107 by\u0142a wzbroniona &#8211; wyrok ten nie dokona\u0142 si\u0119 kolejnym cudem. Wachman chybi\u0142 i strza\u0142 \u0084tylko\u0094 obezw\u0142adni\u0142 mi r\u0119k\u0119 A mia\u0142am umrze\u0107 w\u0142a\u015bnie ju\u017c u progu wolno\u015bci po pi\u0119ciu latach rozpaczliwej walki o ka\u017cd\u0105 chwil\u0119 \u017cycia w\u015br\u00f3d nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 m\u0105k i nadludzkich zmaga\u0144 o najmniejsz\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 przetrwania, zachowania cz\u0142owiecze\u0144stwa, iskierki wiary i nadziei, \u017ce \u015bwiat nie jest i nie pozostanie na zawsze takim, jak za tymi naelektryzowanymi drutami kolczastymi.<\/p>\n<p>Mia\u0142am 10 lat kiedy rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 bombardowanie Warszawy we wrze\u015bniu 1939 roku, w kt\u00f3rym spali\u0142 si\u0119 nasz dom, ca\u0142a ulica; trzyna\u015bcie lat, gdy sta\u0142am si\u0119 wi\u0119\u017aniem Majdanka po nag\u0142ym oderwaniu od matki odprowadzonej do komory gazowej, a po kilku miesi\u0105cach wi\u0119\u017aniem Auschwitz &#8211; Birkenau. M\u00f3j transport z Majdanka wybrany jakoby do obozu pracy, nagle pognali w nocy do komory gazowej. Rozebrana do naga, jak inne kobiety, w napi\u0119ciu wpatrywa\u0142am si\u0119 w natryski, \u015bciska\u0142am d\u0142o\u0144 bratowej i pyta\u0142am w duszy, czy naprawd\u0119 za chwil\u0119 ju\u017c b\u0119d\u0119 martwa, jak to b\u0119dzie umrze\u0107? Nad ranem drzwi komory otworzy\u0142y si\u0119. Okaza\u0142o si\u0119 niebawem, \u017ce zabrak\u0142o tej nocy gazu. Auschwitz-Birkenau rozwi\u0105za\u0142 problem, niejedna ponios\u0142a \u015bmier\u0107 w drodze. Nauczona w getcie przez matk\u0119, m\u00f3wi\u0142am wsz\u0119dzie, \u017ce mam 17 lat, bo dzieci \u017cydowskie mia\u0142y p\u00f3j\u015b\u0107 natychmiast do gazu. Po kr\u00f3tkim czasie pobytu w Birkenau oceni\u0142 mnie eseman przy selekcji na czterdzie\u015bci lat, co by\u0142o nie mniej niebezpieczne, bo trzyna\u015bcie lat to niedozwolone do \u017cycia dziecko a czterdzie\u015bci &#8211; za stara!.. Jednak esesma\u0144ski wszechmog\u0105cy w\u0142adca wskaza\u0142 mi palcem \u0084na prawo\u0094, czyli na \u017cycie. Innym razem umo\u017cliwi\u0142a mi ucieczk\u0119 z selekcji polska wi\u0119\u017aniarka, sztubowa Stasia, gdy sta\u0142y\u015bmy nagie na mrozie w kolejce przed sortuj\u0105cymi specjalistami. Stasia te\u017c zdoby\u0142a gdzie\u015b \u015bwiece i zapali\u0142a u wej\u015bcia do naszego bloku, gdy wr\u00f3ci\u0142y\u015bmy po dniu katorgi i bezkresnej st\u00f3jki na wieczornym apelu, bo dowiedzia\u0142a si\u0119, \u017ce jest tego dnia najwa\u017cniejsze \u015bwi\u0119to \u017cydowskie Jom Kipur &#8211; S\u0105dny Dzie\u0144. Nakaza\u0142a wszystkim nie rozchodzi\u0107 si\u0119 na nary, i pomodli\u0107 si\u0119 w ciszy, ka\u017cda po swojemu o wolno\u015b\u0107, o wyzwolenie! By\u0142y na bloku wi\u0119\u017aniarki \u017cydowskie, polskie, ukrai\u0144skie Wznios\u0142o\u015b\u0107 tej niemej, wsp\u00f3lnej modlitwy na przeciw s\u0142upu ognia wydobywaj\u0105cego si\u0119 dniami i nocami z komina kremotorium zza drut\u00f3w granicz\u0105cych z naszym barakiem uzbroi\u0142a mnie na d\u0142ugo w dalsze si\u0142y do walki o przetrwanie i wiar\u0119 w zwyci\u0119ztwo dobra, mimo doznawych cierpie\u0144.<\/p>\n<p>W tym strasznym miejscu najokrutniejszych \u015bmierci, cierpie\u0144 i najwi\u0119kszego z\u0142a pozna\u0142am si\u0142\u0119 dobra, poj\u0119\u0142am jakim mo\u017ce by\u0107 cz\u0142owiek, a jakim nie wolno mu by\u0107! Pozna\u0142am prawdziwe warto\u015bci ludzkie, dusz\u0119 ludzk\u0105 w ca\u0142ej swej nago\u015bci i bogactwie.Wype\u0142niona niezliczonymi do\u015bwiadczeniami z lat mojego dzeci\u0144stwa, kt\u00f3re zosta\u0142o mi wydarte, wraz z domem, rodzin\u0105, prawem istnienia, toruj\u0119 \u015bcie\u017cki swego powojennego \u017cycia, czerpi\u0105c nieustannie z tych nadludzkich dozna\u0144 z wtedy, wydobywam z ich g\u0142\u0119bin to, co najlepsze w cz\u0142owieku, co jest ludziom wsp\u00f3lne, \u0142\u0105czy ich i budzi zrozumienie. Czerpi\u0119 z nich i przekazuj\u0119 niezustannie dalej, pokonywuj\u0105c uprzedzenia i niech\u0119ci do tego trudnego tematu w ci\u0105gu lat, od swego wyzwolenia w maju w 1945 roku z ostatniego obozu w Neustadt Glewe.<\/p>\n<p>Mieszkam od 1947 roku w Izraelu, tam urodzi\u0142y si\u0119 moje dzieci i wnuki, tam jest m\u00f3j dom. Ale jestem mocno zwi\u0105zana z Polsk\u0105, krajem mojego urodzenia i tych najbogatszych dozna\u0144. W j\u0119zyku polskim opisuj\u0119 je, po polsku m\u00f3wi\u0119 z m\u0119\u017cem i przyjaci\u00f3\u0142mi do dzi\u015b. W ostatnich latach cz\u0119sto przyje\u017cd\u017cam do Polski, spotykam si\u0119 z uczniami w szko\u0142ach, z grupami niemieckimi w Muzeum O\u015bwi\u0119cimia, oprowadzam \u015bladami swych prze\u017cy\u0107 m\u0142odzie\u017c izraelsk\u0105. Popio\u0142y mojego ojca, bliskich, przyjaci\u00f3\u0142 i s\u0105siad\u00f3w z warszawskiego getta rozsia\u0142y wiatry nad Treblink\u0105 &#8211; popio\u0142y matki nad Majdankiem, brata i jego \u017cony w O\u015bwi\u0119cimiu. Moje mia\u0142y te\u017c tam si\u0119 rozwia\u0107, gdyby nie szereg niepoj\u0119tych cud\u00f3w. Pewien m\u0142ody Niemiec powiedzia\u0142 mi niedawno po wys\u0142uchaniu moich relacji, \u017ce nie widzia\u0142am \u0142ez na jego twarzy, ale one by\u0142y w nim. Podobne s\u0142owa s\u0142ysz\u0119 od m\u0142odzie\u017cy polskiej, izraelskiej, od ludzi doros\u0142ych z rozmaitych \u015brodowisk. Cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 \u0142zy w oczach. Dobre \u0142zy wsp\u00f3lne ludzkiego zrozumienia tego co wtedy &#8211; i co jest najwa\u017cniejsze dla nas wszytkich, dzi\u015b.Wierz\u0119, \u017ce to zrozumienie zostanie przekazywane nast\u0119pnym pokoleniom na ca\u0142ym \u015bwiecie, aby czaj\u0105ce si\u0119 pod r\u00f3\u017cnymi postaciami z\u0142o nie mog\u0142o zn\u00f3w zatriumfowa\u0107.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Z wyst\u0105pienia w O\u015bwi\u0119cimiu Halina Birenbaum 27.01.00 Pami\u0119tam b\u0142agalne modlitwy o koniec apelu, o gwizdek przyzwolenia powrotu na blok, odpoczynku, a nieraz nagle mistyczny niemal szept: apel nie sztymuje, czyli nieodwo\u0142alna zapowied\u017a nieko\u0144cz\u0105cego si\u0119 stania na placu o g\u0142odzie, zimnie, \u015bmiertelnym zm\u0119czeniu &#8211; i jednocze\u015bnie b\u0142ysk \u015bwiat\u0142a, dreszcz wzruszenia zwracaj\u0105cego ch\u0119\u0107 \u017cycia: kto\u015b uciek\u0142! Napi\u0119cie [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"parent":3421,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3435","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3435","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3435"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3550,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3435\/revisions\/3550"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}