{"id":3427,"date":"2026-11-16T04:42:28","date_gmt":"2026-11-16T04:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/p.dialog.vip\/?page_id=3427"},"modified":"2026-11-16T04:42:28","modified_gmt":"2026-11-16T04:42:28","slug":"gdy-wrogosc-zamienia-sie-w-zrozumienie","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/archiwum-dialogu-test\/gdy-wrogosc-zamienia-sie-w-zrozumienie\/","title":{"rendered":"Gdy wrogo\u015b\u0107 zamienia si\u0119 w zrozumienie"},"content":{"rendered":"<p>&#8230;gdy wrogosc zamienia sie w zrozumienie<\/p>\n<p>Halina Birenbaum<\/p>\n<p>refleksje wok\u00f3\u0142 uhonorowania mnie tytu\u0142em Cz\u0142owieka Pojednania 2001<\/p>\n<p>Z g\u0142\u0119bokim wzruszeniem, ale i pewnym zaskoczeniem przyj\u0119\u0142am wiadomo\u015b\u0107 o przyznaniu mi przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan i Zyd\u00f3w tytu\u0142u Cz\u0142owieka Pojednania 2001. Tak wiele wi\u0105ze si\u0119 z tre\u015bci\u0105 s\u0142owa Pojednanie ! A zw\u0142aszcza w obliczu mojej przesz\u0142o\u015bci z Shoah, \u017cycia przez jej pryzmat i wrazliwo\u015bci wynikaj\u0105cych z nich wobec krzywd, wypacza\u0144 fakt\u00f3w dawnych i obecnych. Trudno mi si\u0119 godzi\u0107, przemilcza\u0107.<\/p>\n<p>Nie potrafi\u0119 si\u0119 pojedna\u0107 z jednostronnymi, ciasnymi poj\u0119ciami, chodzi\u0107 wydeptanymi, wygodnymi \u015bciezkami wymy\u015blnych tendencji, robi\u0107 to co si\u0119 op\u0142aca, m\u00f3wi\u0107 to co wszyscy m\u00f3wi\u0105, bo tak chce wi\u0119kszo\u015b\u0107 w danym czasie i okoliczno\u015bciach. I chc\u0105c nie chc\u0105c popadam w r\u00f3zne konflikty w swych zmaganiach opowiedzenia do\u015bwiadczonej prawdy, gotowo\u015bci s\u0142uchania jej, pami\u0119tania tego, co tak wielu boli i chcia\u0142oby zapomnie\u0107 &#8211; w utrzymaniu samodzielnego my\u015blenia, analizowania; oceny sytuacji, ludzi, ich dzia\u0142a\u0107 i reakcji. Nie- raz k\u0142\u00f3c\u0119 si\u0119 z sam\u0105 sob\u0105, bo zwykle w powsta\u0142ych incydentach stawiam potem siebie w miejsce drugiego cz\u0142owieka, staram si\u0119 zrozumie\u0107 jego spos\u00f3b my\u015blenia i argumenty, co w wielu przypadkach sprawia wyrzuty sumienia, skruch\u0119, pragnienie wzajemnego wybaczenia.<\/p>\n<p>Najwi\u0119ksz\u0105 rado\u015bci\u0105 jest dla mnie, gdy wrogo\u015b\u0107 zmienia si\u0119 w zrozumienie, gdy wraca zachwiana z jakich\u015b powod\u00f3w przyja\u017a\u0144. Ale nie za cen\u0119 przyznania s\u0142uszno\u015bci tam, gdzie jej nie ma, w imi\u0119 jakich\u015b u\u015bwi\u0119conych cel\u00f3w. Z tym si\u0119 nigdy nie pojednam, nie zgodz\u0119. Ale chyba Cz\u0142owieka Pojednania obowi\u0105zuje wi\u0119cej wyrozumia\u0142o\u015bci i st\u0105d moje zaskoczenie tym wyborem &#8211; oraz poczucie wi\u0119kszej odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n<p>W moim poj\u0119ciu Cz\u0142owiek Pojednania to kto\u015b niezwyk\u0142y w swej szczeg\u00f3lnej misji godzenia ludzi, narod\u00f3w. Dzia\u0142acz spo\u0142eczny o rozleg\u0142ych stosunkach i wp\u0142ywach w kraju i za granic\u0105, do\u015bwiadczony w dyplomacji, bogaty w tytu\u0142y i dyplomy. A ja wszak jestem daleka od tego, misja to za wielkie s\u0142owo jak na moj\u0105 ma\u0142\u0105, prywatn\u0105 osob\u0119 i prywatne mozliwo\u015bci. Nie nalez\u0119 do zadnej organizacji, nie praktykuj\u0119 zadnych religii i nie dzia\u0142am w ich ramach. Jak wznie\u015b\u0107 si\u0119 raptem po tylu stopniach &#8211; od zony i matki, babci, \u015bwiadka Shoah i w jednej chwili dorosn\u0105\u0107 do tak powaznego, zobowi\u0105zuj\u0105cego wyr\u00f3\u017cnienia?<\/p>\n<p>Wype\u0142ni\u0142y mnie w\u0105tpliwo\u015bci, i duma, i l\u0119k. Czy naprawd\u0119 zas\u0142uzy\u0142am na ten zaszczytny tytu\u0142 Cz\u0142owieka Pojednania 2001? &#8211; przyznany mi w Warszawie, w mie\u015bcie gdzie si\u0119 urodzi\u0142am, gdzie moi rodzice tak bardzo si\u0119 starali wychowa\u0107 mnie na cz\u0142owieka. Uczyli mnie warto\u015bci ludzkich nawet jeszcze w- getcie warszawskim, kt\u00f3re bestialsko burzono wraz z ca\u0142ym \u017cyciem, a ja jako dziecko \u017cydowskie mia\u0142am zgin\u0105\u0107 w pierwszej linii, ze s\u0142abymi, chorymi. Tak musia\u0142o by\u0107 wed\u0142ug praw hitlerowskich Niemiec i ich teorii Nowego Porz\u0105dku w Europie. Reszt\u0119 wszelkich nauk o \u015bwiecie, ludziach, warto\u015bciach moralnych i wierze mia\u0142am wkr\u00f3tce dope\u0142ni\u0107 juz sama, w piek\u0142ach oboz\u00f3w zag\u0142ady, bez Matki zg\u0142adzonej w komorze gazowej na Majdanku, bez Ojca straconego i spalonego w Treblince, Brata i m\u0142odej Bratowej, kt\u00f3ra zast\u0119powa\u0142a mi Matk\u0119, zam\u0119czonych i spalonych w Auschwitz.<\/p>\n<p>W ci\u0105gu d\u0142ugich miesi\u0119cy sta\u0142am godzinami na apelach w Brzezince ton\u0105cej w b\u0142ocie, g\u0142odna, przemok\u0142a od deszczu, zmarzni\u0119ta, w gnij\u0105cej, zawszonej odziezy. We wlepionych w rany n\u00f3g za duzych, oblepionych b\u0142otem lub \u015bnieznymi kulami drewniakach, na wprost rampy, na kt\u00f3r\u0105 zaje\u017cd\u017ca\u0142y dniami i nocami poci\u0105gi przepe\u0142nione lud\u017ami, kt\u00f3rych po wyp\u0119dzeniu z wagon\u00f3w bydl\u0119cych wp\u0119dzano krzykiem i biciem do pobliskich kom\u00f3r gazowych, w ten wysoko, do nieba buchaj\u0105cy ogie\u0107 z komin\u00f3w krematoryjnych. Mimo woli por\u00f3wnywa\u0142am absurd wpajanych mi tak gorliwie zachowa\u0144 i warto\u015bci z otaczaj\u0105c\u0105 mnie rzeczywisto\u015bci\u0105. Tak cz\u0119sto nie potrafi\u0142am wtedy sprosta\u0107 tym pouczaniom, by\u0142am surowo strofowana! Tutaj nie by\u0142o niczego, \u017cadnej z\u0142udy, nawet \u017ce nie mo\u017cna bezkarnie zabija\u0107 i pali\u0107 ludzi, bo odezwie si\u0119 krzyk boski z nieba i ziemi wobec tych masowych, gigantycznych zbrodni, kt\u00f3ry wstrz\u0105\u015bnie \u015bwiatem do podstaw&#8230; Tam w\u00f3wczas straci\u0142am wi\u0119cej niz znaczy\u0142a wiara moich rodzic\u00f3w i przodk\u00f3w.<\/p>\n<p>Ale zrodzi\u0142o si\u0119 nowe, pot\u0119zne poczucie sensu \u017cycia, zg\u0142\u0119bienie duszy ludzkiej i swojej w\u0142asnej, z kt\u00f3rej w\u00f3wczas czerpa\u0142am wszelkie soki, aby szybko dojrze\u0107 do tych koszmarnie nieprawdopodobnych sytuacji. Przyjmowa\u0142am je jako jedyne normy w miejscu, z kt\u00f3rego nie by\u0142o innego wyj\u015bcia niz jako dym z komina krematorium. Trwa\u0142am p\u00f3ki si\u0142 starcza\u0142o, w coraz okropniejszych warunkach, nie zatracaj\u0105c siebie i \u015bwiadomo\u015bci tego, co jest naprawd\u0119 istotne w zyciu; jakim powinien by\u0107 cz\u0142owiek, jak\u0105 ja powinnam by\u0107.<\/p>\n<p>Zapami\u0119ta\u0142am te wszystkie zdarzenia, gin\u0105cych wok\u00f3\u0142 mnie ludzi, ich pragnienie zycia i b\u0142aganie cho\u0107by juz jedynie o pami\u0119\u0107, je\u015bli nie b\u0119dzie im dane przetrwa\u0107. Jest we mnie kazdy szczeg\u00f3\u0142 ich i mojej m\u0119ki, okruchy dobra, najl\u017cejszy promyk \u015bwiat\u0142a, ciep\u0142a przyja\u017ani w tych strz\u0119pach \u017cycia po\u015br\u00f3d rozp\u0119tanej nawa\u0142nicy \u015bmierci. Pot\u0119ga okruchu dobra w oceanie z\u0142a! Starczy\u0142oby tego dla pokole\u0107. Czu\u0142am w sobie wtedy w ka\u017cdej mijaj\u0105cej chwili p\u0119d pokole\u0144, dekad, wiek\u00f3w, dorasta\u0142am do nich i wst\u0119powa\u0142am w staro\u015b\u0107 innym wymiarem czasu .<\/p>\n<p>I dzi\u015b to moje nieoczekiwane, radosne &quot;Pojednanie&quot; w pierwszym roku nowego tysi\u0105clecia! C\u00f3\u017c takiego zrobi\u0142am w ci\u0105gu tych lat po swoim wyzwoleniu, w\u015br\u00f3d nowych, nieustannych wojen i krwawych konflikt\u00f3w w moim kraju &#8211; i wielu przykrych wyraz\u00f3w antysemityzmu w kraju mojego urodzenia? &#8211; szuka\u0142am i znajdywa\u0142am zrozumienie i przyja\u017a\u0144.<\/p>\n<p>W Sali Z\u0142otej Pa\u0142acu Kazimierzowskiego na Uniwersytecie Warszawskim obst\u0105pi\u0142a mnie gromada dziennikarzy i obrzuci\u0142a pytaniami o Jedwabne. Jaka\u015b pomys\u0142owa zurnalistka wciska\u0142a si\u0119 przed kamery telewizyjne, z g\u0142ow\u0105 owini\u0119t\u0105 niemal po oczy chust\u0105 typu &quot;Arafat&quot;, aby przypomnie\u0107 mi akurat w Warszawie krzywdy Palesty\u0144czyk\u00f3w, pokaza\u0107 obecny \u015bwiat u nas i tutaj, jakbym ja go nie zna\u0142a czy godzi\u0142a si\u0119 z nim. A mia\u0142am us\u0142ysze\u0107 i wyja\u015bni\u0107 sobie oraz tym licznym, wielce szanownym go\u015bciom pow\u00f3d mianowania mnie, Zyd\u00f3wk\u0119 z Izraela Cz\u0142owiekiem Pojednania 2001.<\/p>\n<p>Nie m\u00f3wi\u0142am o bie\u017c\u0105cych zdarzeniach politycznych ani sensacyjnych wiadomo\u015bciach. Nie opowiada\u0142am \u017cart\u00f3w, pe\u0142na napi\u0119cia i wzruszenia. Juz lepszym si\u0119 okaza\u0142 dla mnie &quot;patos&quot; (jak to okre\u015bli\u0142 pewien dziennikarz) fragment\u00f3w moich wspomnie\u0144, tego co ludzkie w nieludzkim z Wtedy, kt\u00f3re wywo\u0142a\u0142y identyfikacj\u0119 ze mn\u0105 , serdeczn\u0105 blisko\u015b\u0107.<\/p>\n<p>By\u0142o to ponad bie\u017c\u0105cym znaczeniem spraw Jedwabnego i walk izraelsko-palesty\u0144skich (rzecz jasna, nie ignoruj\u0119 bynajmniej ich wa\u017cno\u015bci i tragizmu). Z tamtymi przezyciami z piek\u0142a na ziemi, nic si\u0119 nie da przecie\u017c por\u00f3wna\u0107, (straszna \u015bmier\u0107 Zyd\u00f3w w Jedwabnem tak samo zalicza si\u0119 do Holocaustu). Chcia\u0142am jednak podkre\u015bli\u0107 poczucie zwyci\u0119stwa Cz\u0142owieka nad tym najokropniejszym z\u0142em! Serdeczna atmosfera przenikn\u0119\u0142a wszystkich i przenios\u0142a w inn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, inny poziom odczuwania &#8211; rozumienia dobra i z\u0142a.<\/p>\n<p>Mia\u0142am 15 lat, gdy si\u0119 wydosta\u0142am z ostatniego, czwartego juz obozu w Niemczech i z tymi &quot;dyplomami&quot;-bliznami, wyposa\u017cona w te do\u015bwiadczenia i wspomnienia mia\u0142am rozpocz\u0105\u0107 nowe \u017cycie na wolno\u015bci. U\u015bmiecha\u0107 si\u0119 do swych ran, do swego sieroctwa i n\u0119dzy. Moj\u0105 si\u0142\u0105 i energi\u0105 okaza\u0142y si\u0119 zasoby nabytych do\u015bwiadcze\u0144, zbieranych od wrze\u015bnia 1939, gdy uko\u0144czy\u0142am 10 lat a m\u00f3j wiek zacz\u0105\u0142 si\u0119 odlicza\u0107 innymi terminami. One s\u0105 moj\u0105 pot\u0119g\u0105 do dzi\u015b i dla tych, kt\u00f3rym przekazuj\u0119 te wspomnienia &#8211; bez zal\u00f3w, rozpaczy, nienawi\u015bci.<\/p>\n<p>Opowiadam w taki spos\u00f3b, ze moi s\u0142uchacze niemal sami je prze\u017cywaj\u0105, wczuwaj\u0105 si\u0119 w owe zdarzenia i ludzi, kt\u00f3rzy tam gin\u0119li. U\u015bwiadamiaj\u0105 sobie nagle poprzez te opowie\u015bci warto\u015b\u0107 i sens \u017cycia, przyja\u017ani, mi\u0142o\u015bci, oddania drugiemu cz\u0142owiekowi, nabieraj\u0105 nowego spojrzenia na \u017cycie, histori\u0119. I wtedy zacieraj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cnice mi\u0119dzy lud\u017ami, nie padaj\u0105 prowokacyjne pytania, ironiczne u\u015bmieszki na s\u0142owo &quot;Zyd&quot;, nie ma juz miejsca na \u017cadn\u0105 wrogo\u015b\u0107, z jakichkolwiek powod\u00f3w. Mo\u017ce w\u0142a\u015bnie tu rodzi si\u0119 mimo woli, to co Boskie?<\/p>\n<p>By\u0142am zawsze i jestem przekonana, \u017ce dla \u017cadnej racji nie wolno milcze\u0107 o tych dziejach. Ziemia i niebo nie przeka\u017c\u0105 w swej pogodnej lub nawet \u015bmiertelnej ciszy tych wieloznacznych ech z o\u015bwi\u0119cimskiej krainy piek\u0142a, aby one si\u0119 sta\u0142y przestrog\u0105 i miejscem zrozumienia mi\u0119dzy lud\u017ami, przyja\u017ani\u0105, mi\u0142o\u015bci\u0105.<\/p>\n<p>Tylko g\u0142\u0119boka wiedza, znajomo\u015b\u0107 fakt\u00f3w, tego co dzia\u0142o si\u0119 w duszach ludzkich tam Wtedy, mog\u0105 przynie\u015b\u0107 zrozumienie, oczyszczenie, ch\u0119\u0107 i zdolno\u015b\u0107 wyci\u0105gania s\u0142usznych wniosk\u00f3w, dobre wsp\u00f3lne \u0142zy ukojenia, wybaczenia i pami\u0119ci.<\/p>\n<p>Ani dobro ani z\u0142o nie przychodz\u0105 same z siebie, ani jedno i ani drugie nie zjawia si\u0119 wy\u0142\u0105cznie, absolutnie: albo, albo. Ale z\u0142o mo\u017cna \u0142atwo i szybko roznieci\u0107 i rozpowszechni\u0107 &#8211; dla dobra trzeba si\u0119 d\u0142ugo i mocno natrudzi\u0107 . Wszystko jest w nas, w ludziach, od nas zale\u017cy, przez nas powstaje lub ginie, i niekoniecznie przez tych wy\u0142\u0105cznie, kt\u00f3rzy wierz\u0105 czy nie wierz\u0105 w Boga chrze\u015bcija\u0144skiego, \u017cydowskiego. Ja szanuj\u0119 cudze wierzenia, cudze pogl\u0105dy i staram si\u0119, zeby tolerowano moje &#8211; moje pochodzenie. Zawsze czuj\u0119 si\u0119 przede wszystkim cz\u0142owiekiem i niewa\u017cna jest dla mnie przynale\u017cno\u015b\u0107 narodowa. Ale, gdy kto\u015b atakuje moj\u0105 narodowo\u015b\u0107, jestem w\u00f3wczas jak najbardziej Zyd\u00f3wk\u0105. Tak samo wstydz\u0119 si\u0119 i oburzam, gdy moi wsp\u00f3\u0142rodacy atakuj\u0105 innych za ich pochodzenie czy wyznanie.<\/p>\n<p>Nie boj\u0119 si\u0119 i nie uciekam przed b\u00f3lem swych wspomnie\u0144. M\u00f3wienie o nich, przekazywanie ich tym, kt\u00f3rzy mieli szcz\u0119\u015bcie urodzi\u0107 si\u0119 p\u00f3\u017aniej, nie jest otwieraniem czy j\u0105trzeniem ran &#8211; te rany pozostaj\u0105 we mnie i w pewnym sensie w ca\u0142ej ludzko\u015bci, czy si\u0119 o nich m\u00f3wi czy milczy.<\/p>\n<p>Poznanie prawdy, ka\u017cdej prawdy, otwarcie serc i dzielenie si\u0119 do\u015bwiadczeniami jest konieczne, aby przegrodzi\u0107 drog\u0119 z\u0142u, aby wyzby\u0107 si\u0119 uprzedze\u0107, nienawi\u015bci, agresji.<\/p>\n<p>Przekaz prawdy o\u015bwi\u0119cimskiej jest wielk\u0105 nauk\u0105, znajdywaniem odpowiedzi, uczeniem tolerancji innych, pozbywaniem si\u0119 z\u0142a kt\u00f3re nieustannie czyha na nas, a nierzadko jest w nas samych, gdy podpowia-da ucieczk\u0119 od trudnych dozna\u0107 i wspomnie\u0144. Dobro i mi\u0142o\u015b\u0107 mog\u0105 si\u0119 zrodzi\u0107 w ka\u017cdym cz\u0142owieku, jak i z\u0142o moze objawi\u0107 si\u0119 w ka\u017cdym, niezaleznie od pochodzenia, wyznania, wiary w Boga czy jej braku. Przekona\u0142am si\u0119 o tym nieraz.<\/p>\n<p>Ja wierz\u0119 w ludzi, ufam ka\u017cdemu p\u00f3ki nie oka\u017ce si\u0119, \u017ce si\u0119 omyli\u0142am, ale nie zniech\u0119ca mnie to do wybaczenia i czynienia dalszych pr\u00f3b przyja\u017ani. Zawsze pr\u00f3buj\u0119 otworzy\u0107 now\u0105 kart\u0119 i nie wypomina\u0107 uraz\u00f3w, kt\u00f3re utrwalaj\u0105 poczucie winy.<\/p>\n<p>Wiem, \u017ce nic na ziemi nie jest niew\u0105tpliwe, doskona\u0142e, wieczne &#8211; ani dobro ani z\u0142o. Jedno i drugie istnieje, zmienia si\u0119, jak \u015bwiat\u0142o i ciemno\u015b\u0107, \u017cycie i \u015bmier\u0107. S\u0105dz\u0119, \u017ce z\u0142a jest wi\u0119cej na \u015bwiecie ni\u017c dobra, ale dobro jest pot\u0119\u017cniejsze i dlatego z\u0142o nie mo\u017ce zwyci\u0119zy\u0107 ostatecznie, inaczej \u015bwiat ju\u017c dawno by nie istnia\u0142. Staram si\u0119 nie robi\u0107 innym ludziom tego co mnie by bola\u0142o czy godzi\u0142o we mnie . Wczuwam si\u0119 w innych, staram si\u0119 przenikn\u0105\u0107, zrozumie\u0107, uczy\u0107 si\u0119 tego co s\u0142uszne i odrzuca\u0107 nies\u0142uszne. Przekaza\u0107 do\u015bwiadczenia przez swoje najg\u0142\u0119bsze, najprawdziwsze emocje. One trafiaj\u0105 do ka\u017cdego, do Chrze\u015bcijan i Zyd\u00f3w, katolik\u00f3w i ewangelik\u00f3w, do \u015bwieckich, m\u0142odzie\u017cy i doros\u0142ych &#8211; do tego, co wszystkim wsp\u00f3lne &#8211; jak cierpienie, rado\u015b\u0107, \u017ca\u0142oba, b\u00f3l, pragnienie mi\u0142o\u015bci, ciep\u0142a, nadziei.<\/p>\n<p>Szczero\u015b\u0107 i autentyczna prawda budz\u0105 w innych te\u017c te dobre uczucia, stwarzaj\u0105 zrozumienie i blisko\u015b\u0107.<\/p>\n<p>Przekona\u0142am si\u0119 o tym w moich niezliczonych spotkaniach z lud\u017ami w r\u00f3\u017cnych krajach i miastach, w szko\u0142ach, b\u00f3\u017anicach, ko\u015bcio\u0142ach &#8211; i ostatnio na Majdanku podczas Drogi Krzy\u017cowej w Dzie\u0144 Wielkiego Postu w dwutysi\u0119cznym t\u0142umie m\u0142odzie\u017cy katolickiej, gdzie na 10 Stacjach rozwa\u017ca\u0144 M\u0119ki Pa\u0144skiej czyta\u0142am swoje i moich bliskich stacje cierpie\u0144 w tym obozie. S\u0142uchano moich wspomnie\u0144-zwierze\u0144 w skupieniu i ciszy, jakby\u015bmy byli jednym &#8211; okazano mi szacunek i uznanie, kt\u00f3rych nigdy nie zapomn\u0119.<\/p>\n<p>M\u0142odzie\u017c, wszyscy tam zebrani okazali mi blisko\u015b\u0107 &#8211; mi\u0142o\u015b\u0107! Po Drodze Krzy\u017cowej, p\u00f3\u017ano w nocy byli jeszcze d\u0142ugo ze mn\u0105 aby mnie obj\u0105\u0107, uca\u0142owa\u0107, dzi\u0119kowa\u0107, \u017ce \u017cyj\u0119&#8230; Prowadz\u0105cy Drog\u0119 Krzy\u017cow\u0105 ks. Puzewicz, powiedzia\u0142 pod koniec przy Mauzoleum z prochami pomordowanych, \u017ceby si\u0119 wyzbywa\u0107 agresji, kt\u00f3ra mo\u017ce spowadzi\u0107 nienawi\u015b\u0107, wojny &#8211; zag\u0142ad\u0119. Zeby sobie poda\u0107 r\u0119ce i podzi\u0119kowa\u0107 za siebie, za istnienie przyjaciela .. To wsp\u00f3lne prze\u017cycie jest we mnie, ledwie mog\u0119 poj\u0105\u0107, jak to by\u0142o mo\u017cliwe? Ju\u017c jakby nie by\u0142o w tym t\u0142umie jakiegokolwiek podzia\u0142u na katolik\u00f3w, m\u0142odzie\u017c katolick\u0105, Polak\u00f3w i Zyd\u00f3w &#8211; byli tylko ludzie. Ludzie kt\u00f3rzy maj\u0105 serce, \u0142zy, kt\u00f3rzy pragn\u0105 \u017cy\u0107, kocha\u0107, by\u0107 kochanym. Ludzie rozumiej\u0105cy co oznacza straci\u0107 wszystko, a co zwyci\u0119\u017cy\u0107 z\u0142o, \u015bmier\u0107 &#8211; zachowa\u0107 cz\u0142owiecze\u0144stwo w ka\u017cdych warunkach i okoliczno\u015bciach. Dali mi serca, u\u015bmiechy aprobaty i zrozumienia, dali swoje dobre, czyste \u0142zy. Na Majdanku i wsz\u0119dzie w Polsce. Moja &#8211; nasza Droga Krzy\u017cowa sta\u0142a si\u0119 drog\u0105 najprawdziwszego pojednania, triumfu przyja\u017ani i tego, co najbardziej ludzkie w cz\u0142owieku. Zapisano mi to wszystko w duszy, napisano mi w listach. Wida\u0107 i to jest jednak mo\u017cliwe, wbrew innym objawom, ale nie wobec mnie i tego, co ja sob\u0105 przedstawiam. Ile w tym otuchy i nadziei!<\/p>\n<p>W tych wspomnieniach i doznaniach jest moja najlepsza, najprawdziwsza cz\u0105stka, najczystsze \u0142zy, kt\u00f3rych Wtedy nie by\u0142o i rado\u015b\u0107 zwyci\u0119stwa, powrotu do \u017cycia. Z pozycji tego zwyci\u0119stwa opowiadam o tym od chwili wyzwolenia, przybli\u017cam ludziom te dzieje, przywracam na chwil\u0119 \u017cycie straconym tam bliskim .<\/p>\n<p>W ci\u0105gu lat obwiniali mnie ci, kt\u00f3rzy uwa\u017caj\u0105, \u017ce nale\u017cy zapomnie\u0107 o cierpieniach by m\u00f3c \u017cy\u0107 normalnie, bez obci\u0105\u017caj\u0105cych kompleks\u00f3w i koszmar\u00f3w, \u017ce ja nie wyzwoli\u0142am si\u0119 z tych prze\u017cy\u0107 i wracam obsesyjnie do &quot;tego czarnego&quot; jak masochista, \u017ce nie umiem wyj\u015b\u0107 z oboz\u00f3w!. \u017ce opowiadam tylko o dobrych Polakach, jad\u0119 do Polski, do Niemiec, do &quot;wrog\u00f3w narodu \u017cydowskiego&quot;.Natomiast inni cieszyli si\u0119, \u017ce dowiaduj\u0105 si\u0119 dzi\u0119ki mnie, iz nie wszyscy na \u015bwiecie nas nienawidzili.<\/p>\n<p>Teraz wszyscy jad\u0105 do Polski i do Niemiec, ucz\u0105 m\u0142odzie\u017c o Shoah, kszta\u0142c\u0105 przewodnik\u00f3w do oprowadzania w podr\u00f3\u017cach do dawnych korzeni i miejsc zag\u0142ady. Czytaj\u0105 tam fragmenty z mojej &quot;Nadziei&quot; (kt\u00f3ra umiera ostatnia.), id\u0105 tras\u0105 moich prze\u017cy\u0107, jako przyk\u0142ad podaj\u0105 moje losy, czytaj\u0105 na akademiach moje wiersze.<\/p>\n<p>Ale najwa\u017cniejsze s\u0105 listy od moich s\u0142uchaczy i czytelnik\u00f3w, a zw\u0142aszcza m\u0142odzie\u017cy izraelskiej, polskiej, niemieckiej &#8211; religijnej i \u015bwieckiej. Pisz\u0105 mi, \u017ce prze\u017cywaj\u0105 to wszystko razem ze mn\u0105, jakby sami tam byli, wczuwaj\u0105 si\u0119 w tych, kt\u00f3rzy tam zgin\u0119li i budzi si\u0119 w nich pod wp\u0142ywem tego pragnienie aby sta\u0107 si\u0119 lepszym cz\u0142owiekiem, &quot;to be a better person&quot;; \u017ce nagle to nie jest zimn\u0105, niepoj\u0119t\u0105 statystyk\u0105 mord\u00f3w niemieckich nazist\u00f3w a ludzk\u0105, \u017cyw\u0105 prawd\u0105, z kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna si\u0119 identyfikowa\u0107, wyobrazi\u0107 sobie, zrozumie\u0107.<\/p>\n<p>Fakt, \u017ce ja potrafi\u0142am przetrwa\u0107 tyle cierpie\u0144 i strat, nie za\u0142ama\u0107 si\u0119, nie zatraci\u0107 swego cz\u0142owiecze\u0144stwa i potem jeszcze nie ba\u0107 si\u0119 wraca\u0107 do tych miejsc i do tych wspomnie\u0144, otwiera\u0107 si\u0119 przed obcymi lud\u017ami, opowiada\u0107 o wszystkim bez nienawi\u015bci, \u017cal\u00f3w, z u\u015bmiechem, gdy m\u00f3wi\u0119 o tym co by\u0142o najbardziej bolesne, najgorsze &#8211; daje im nadziej\u0119 i wiar\u0119 we w\u0142asne si\u0142y i mo\u017cliwo\u015bci zmierzenia si\u0119 z tym, co ich czeka w \u017cyciu obecnym oraz w przysz\u0142o\u015bci. Widz\u0105 te\u017c, \u017ce dr\u0119cz\u0105ce ich problemy s\u0105 w\u0142a\u015bciwie ma\u0142o wa\u017cne wobec opisywanych przeze mnie z Wtedy. U\u015bwiadamiaj\u0105 sobie, \u017ce oni maj\u0105 wszystko i s\u0105 szcz\u0119\u015bliwi; oni b\u0119d\u0105 opowiada\u0107 innym to, czego si\u0119 ode mnie dowiedzieli jako od jednej z tych niewielu, kt\u00f3rzy prze\u017cyli. Dotar\u0142o do mnie setki takich list\u00f3w i wci\u0105\u017c docieraj\u0105 nowe, pe\u0142ne uznania, wdzi\u0119czno\u015bci &#8211; mi\u0142o\u015bci. I nie tylko od m\u0142odzie\u017cy.<\/p>\n<p>Nie my\u015bla\u0142am, \u017ce w ten spos\u00f3b przyczyniam si\u0119 do pojednania mi\u0119dzy narodami. Chcia\u0142am tylko opowiedzie\u0107, wznie\u015b\u0107 jaki\u015b most mi\u0119dzy tamt\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 a tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, przybli\u017cy\u0107 dzisiejszym ludziom tamte dzieje i postacie, po kt\u00f3rych jedyny \u015blad na tym \u015bwiecie jest w moich wspomnieniach, chc\u0119 nie da\u0107 im umrze\u0107, p\u00f3ki ja jeszcze jestem. Robi\u0142am to i robi\u0119 swym opowiadaniem o tragedii wyrz\u0105dzonej przez nienawi\u015b\u0107 i rasizm &#8211; bez ch\u0119ci zemsty i ja\u0142owych porachunk\u00f3w czy wylicza\u0144 cierpie\u0144 i krzywd mog\u0105cych roznieca\u0107 na nowo wrogo\u015b\u0107, z\u0142o, wojny.<\/p>\n<p>My\u015bla\u0142am o swoich rodzicach, gdy czyta\u0142am list od Polskiej Rady Chrze\u015bcijan i Zyd\u00f3w o decyzji uhonorowania mnie tytu\u0142em Cz\u0142owieka Pojednania 2001. Mo\u017ce widz\u0105 mnie ? B\u0119d\u0105 ze mn\u0105 zn\u00f3w w Warszawie, dumni, \u017ce wpajane mi przez nich warto\u015bci nawet na kraw\u0119dzi \u015bmierci i wszelkiego zniszczenia nie okaza\u0142y si\u0119 jednak daremne? Bo na moich do\u015bwiadczeniach i przekazach, na sposobie ich przekazywania ucz\u0105 dzi\u015b i wychowuj\u0105 pokolenia m\u0142odych aby byli po prostu lepszymi lud\u017ami.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;gdy wrogosc zamienia sie w zrozumienie Halina Birenbaum refleksje wok\u00f3\u0142 uhonorowania mnie tytu\u0142em Cz\u0142owieka Pojednania 2001 Z g\u0142\u0119bokim wzruszeniem, ale i pewnym zaskoczeniem przyj\u0119\u0142am wiadomo\u015b\u0107 o przyznaniu mi przez Polsk\u0105 Rad\u0119 Chrze\u015bcijan i Zyd\u00f3w tytu\u0142u Cz\u0142owieka Pojednania 2001. Tak wiele wi\u0105ze si\u0119 z tre\u015bci\u0105 s\u0142owa Pojednanie ! A zw\u0142aszcza w obliczu mojej przesz\u0142o\u015bci z Shoah, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"parent":3421,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3427","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3427","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3427"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3427\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3554,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3427\/revisions\/3554"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3427"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}