{"id":3423,"date":"2026-11-16T04:42:28","date_gmt":"2026-11-16T04:42:28","guid":{"rendered":"https:\/\/p.dialog.vip\/?page_id=3423"},"modified":"2026-11-16T04:42:28","modified_gmt":"2026-11-16T04:42:28","slug":"dabru-emet","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/archiwum-dialogu-test\/dabru-emet\/","title":{"rendered":"Dabru Emet"},"content":{"rendered":"<p>DABRU EMET &#8211; zydowskie oswiadczenie na temat chrzescijan i chrzescijanstwa<\/p>\n<p>( ogloszone 10 wrzesnia 2000 r. )<\/p>\n<p>W ostatnich latach nast\u0105pi\u0142a dramatyczna, bezprecedensowa zmiana w stosunkach \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144skich. Przez niemal dwa tysi\u0105clecia \u017cydowskiej diaspory chrze\u015bcijanie zwykli charakteryzowa\u0107 judaizm jako religi\u0119 nieudan\u0105 czy, w najlepszym razie, przygotowuj\u0105c\u0105 grunt i maj\u0105c\u0105 swoje wype\u0142nienie w chrze\u015bcija\u0144stwie. Jednak w dziesi\u0119cioleciach, kt\u00f3re nast\u0105pi\u0142y po Holokau\u015bcie, chrze\u015bcija\u0144stwo uleg\u0142o dramatycznej zmianie. Coraz wi\u0119cej oficjalnych cia\u0142 ko\u015bcielnych, zar\u00f3wno rzymskokatolickich jak i protestanckich, publicznie o\u015bwiadcza, \u017ce ma wyrzuty sumienia z powodu niew\u0142a\u015bciwego traktowania przez chrze\u015bcijan \u017byd\u00f3w i judaizmu. O\u015bwiadczenia te stwierdzaj\u0105 te\u017c, \u017ce chrze\u015bcija\u0144skie nauczanie i kaznodziejstwo musi ulec zmianie tak, by uzna\u0107 trwa\u0142o\u015b\u0107 Boskiego przymierza z \u017bydami i pochyli\u0107 si\u0119 z uznaniem nad wk\u0142adem judaizmu do cywilizacji \u015bwiata i do samej wiary chrze\u015bcija\u0144skiej.<\/p>\n<p>Jeste\u015bmy przekonani, \u017ce te zmiany zas\u0142uguj\u0105 na przemy\u015blan\u0105 odpowied\u017a \u017cydowsk\u0105. M\u00f3wi\u0105c tylko w swoim imieniu \u0097 jako grupa \u017cydowskich naukowc\u00f3w ponad podzia\u0142ami na poszczeg\u00f3lne od\u0142amy judaizmu \u0097 wierzymy, \u017ce jest czas, aby \u017bydzi poznali wysi\u0142ki czynione przez chrze\u015bcijan, by wyrazi\u0107 szacunek dla judaizmu. Wierzymy, \u017ce nadszed\u0142 czas, by \u017bydzi zastanowili si\u0119, co judaizm ma teraz m\u00f3wi\u0107 o chrze\u015bcija\u0144stwie. Jako pierwszy krok proponujemy osiem zwi\u0119z\u0142ych stwierdze\u0144 o tym, jak \u017bydzi i chrze\u015bcijanie maj\u0105 odnosi\u0107 si\u0119 do siebie nawzajem.<\/p>\n<p>1. Zydzi i chrzescijanie czcza tego samego Boga. Przed powstaniem chrzescijanstwa Zydzi byli jedynymi, kt\u00f3rzy czcili Boga Izraela. Jednak chrzescijanie r\u00f3wniez czcza Boga Abrahama, Izaaka i Jakuba, Stworzyciela nieba i ziemi. Choc chrzescijanskie praktyki religijne nie sa zyciodajnym religijnym wyborem dla Zyd\u00f3w, my, jako zydowscy teologowie, cieszymy sie, ze poprzez chrzescijanstwo setki milion\u00f3w ludzi weszlo w zwiazki z Bogiem Izraela.<\/p>\n<p>2. Zydzi i chrzescijanie uwazaja za autorytet te sama ksiege \u0097 Biblie (zwana przez Zyd\u00f3w \u0084Tanach\u0094, a przez chrzescijan \u0084Starym Testamentem\u0094). Zwracajac sie do niej, by uzyskac orientacje religijna, duchowe wzbogacenie i wsp\u00f3lnotowa edukacje, wynosimy podobne nauki: B\u00f3g stworzyl swiat i podtrzymuje jego istnienie, B\u00f3g ustanowil przymierze z narodem Izraela, objawione slowo Boze kieruje Izrael ku zyciu w prawosci, a w koncu bedzie tak, ze B\u00f3g odkupi Izraela i caly swiat. Jednakze Zydzi i chrzescijanie w wielu miejscach r\u00f3znie interpretuja Biblie. Te r\u00f3znice musza byc uszanowane.<\/p>\n<p>3. Chrzescijanie moga respektowac zydowskie prawa do Ziemi Izraela. Po Holokauscie najwazniejszym wydarzeniem dla Zyd\u00f3w bylo powt\u00f3rne ustanowienie zydowskiego panstwa w Ziemi Obiecanej. Jako wyznawcy religii zakorzenionej w Biblii chrzescijanie doceniaja, iz Izrael byl obiecany \u0097 i dany \u0097 Zydom jako fizyczny osrodek przymierza miedzy nimi a Bogiem. Wielu chrzescijan popiera Panstwo Izrael z powod\u00f3w znacznie glebszych niz sama tylko polityka. Jako Zydzi przyjmujemy to z aplauzem. Uznajemy zarazem, ze tradycja zydowska postuluje sprawiedliwosc dla wszystkich nie-Zyd\u00f3w mieszkajacych w zydowskim panstwie.<\/p>\n<p>4. Zydzi i chrzescijanie przyjmuja zasady moralne Tory. W ich centrum jest niezbywalna swietosc i godnosc kazdej istoty ludzkiej. Wszyscy zostalismy stworzeni na obraz Boga. Ten wsp\u00f3lny fundament moralny moze byc podstawa do lepszych stosunk\u00f3w pomiedzy obiema wsp\u00f3lnotami. Moze tez byc podstawa wielkiego swiadectwa wobec calej ludzkosci, by poprawiac zycie wszystkich ludzi, naszych bliznich, i by przeciwstawiac sie niemoralnosci i balwochwalstwu, kt\u00f3re nas rani i degraduje. Takie swiadectwo jest szczeg\u00f3lnie potrzebne po bezprecedensowych horrorach mijajacego stulecia.<\/p>\n<p>5. Nazizm nie byl fenomenem chrzescijanskim. Bez dlugiej historii chrzescijanskiego antyjudaizmu i chrzescijanskiej przemocy przeciwko Zydom ideologia hitlerowska nie moglaby zdobyc poparcia ani byc wprowadzona w zycie. Zbyt wielu chrzescijan uczestniczylo w nazistowskich zbrodniach na Zydach lub sprzyjalo tym zbrodniom. Inni chrzescijanie nie dosc protestowali. Jednak nazizm nie jest nieuniknionym rezultatem chrzescijanstwa. Gdyby hitlerowcom udalo sie wymordowac Zyd\u00f3w, ich mordercza pasja bardziej bezposrednio skierowalaby sie przeciw chrzescijanom. Z wdziecznoscia pamietamy tych chrzescijan, kt\u00f3rzy ryzykowali lub poswiecili zycie, by ratowac Zyd\u00f3w w czasie rzad\u00f3w nazist\u00f3w. Majac to na uwadze, zachecamy do kontynuowania czynionych ostatnio wysilk\u00f3w teologii chrzescijanskiej, by jednoznacznie odrzucic pogarde dla judaizmu i narodu zydowskiego. Z uznaniem odnosimy sie do tych chrzescijan, kt\u00f3rzy odrzucili nauczanie pogardy i nie winimy ich za grzechy popelnione przez ich przodk\u00f3w.<\/p>\n<p>6. R\u00f3znica pomiedzy Zydami a chrzescijanami nie moze byc przezwyciezona silami ludzkimi. Stanie sie to, gdy B\u00f3g zbawi caly swiat, jak obiecuje Pismo. Chrzescijanie poznaja Boga i sluza mu poprzez Jezusa Chrystusa i tradycje chrzescijanska. Zydzi poznaja Boga i sluza mu poprzez Tore i tradycje zydowska. Ta r\u00f3znica nie bedzie przezwyciezona przez jedna ze wsp\u00f3lnot poprzez wmawianie, ze to ona zinterpretowala Pismo bardziej wlasciwie niz inni. Nie bedzie tez przezwyciezona przez uzycie przewagi politycznej. Zydzi moga szanowac chrzescijanska wiernosc ich objawieniu, tak jak my oczekujemy od chrzescijan szacunku dla naszego objawienia. Ani Zyda, ani chrzescijanina nie nalezy zmuszac do afirmacji nauczania drugiej wsp\u00f3lnoty.<\/p>\n<p>7. Nowe stosunki miedzy Zydami a chrzescijanami nie oslabia zydowskich praktyk religijnych. Lepsze stosunki nie przyspiesza kulturowej i religijnej asymilacji, kt\u00f3rej Zydzi slusznie sie obawiaja. Nie zmienia tradycyjnych zydowskich form praktyk religijnych, nie powieksza liczby malzenstw mieszanych miedzy Zydami a nie-Zydami, nie sklonia wiekszej liczby Zyd\u00f3w do nawr\u00f3cenia na chrystianizm, ani nie stworza falszywej mieszaniny judaizmu i chrzescijanstwa. Szanujemy chrzescijanstwo jako wiare, kt\u00f3ra poczela sie wewnatrz judaizmu i nadal ma z nim znaczace zwiazki. Nie widzimy jej jako rozszerzenia judaizmu. Tylko wtedy, gdy bedziemy cenic wlasne tradycje, mozemy uczciwie kultywowac te nowe stosunki.<\/p>\n<p>8. Zydzi i chrzescijanie musza razem pracowac na rzecz sprawiedliwosci i pokoju. Zydzi i chrzescijanie, kazdy na sw\u00f3j spos\u00f3b, uznaja, ze swiat nie jest w stanie zbawienia, co wyraza sie w trwalosci przesladowan, ub\u00f3stwa, ludzkiego ponizenia i nedzy. Chociaz sprawiedliwosc i pok\u00f3j sa w ostatecznym rachunku Boze, nasze polaczone wysilki, we wsp\u00f3lpracy z innymi wsp\u00f3lnotami religijnymi, pomoga sprowadzic kr\u00f3lestwo Boze, na kt\u00f3re oczekujemy z nadzieja. Osobno i razem musimy pracowac na rzecz sprawiedliwosci i pokoju w naszym swiecie. W tym dziele kieruje nami wizja prorok\u00f3w Izraela:<\/p>\n<p>Stanie sie na koncu czas\u00f3w, ze g\u00f3ra swiatyni Panskiej stanie mocno na wierzcholku g\u00f3r i wystrzeli ponad pag\u00f3rki. Wszystkie narody do niej poplyna, mnogie ludy p\u00f3jda i rzekna: &quot;Chodzcie, wstapmy na G\u00f3re Panska do swiatyni Boga Jakubowego! Niech nas nauczy dr\u00f3g swoich, bysmy kroczyli Jego sciezkami&quot; (Iz 2, 2-3.)<\/p>\n<p>Tikva Frymer-Kensky, Uniersity of Chicago<\/p>\n<p>David Novak, University of Toronto<\/p>\n<p>Peter Ochs, University of Virginia<\/p>\n<p>Michael Signer, University of Notre Dame<\/p>\n<p>Wi\u0119cej tekst\u00f3w na ten temat na stronie Tygodnika Powszechnego<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>DABRU EMET &#8211; zydowskie oswiadczenie na temat chrzescijan i chrzescijanstwa ( ogloszone 10 wrzesnia 2000 r. ) W ostatnich latach nast\u0105pi\u0142a dramatyczna, bezprecedensowa zmiana w stosunkach \u017cydowsko-chrze\u015bcija\u0144skich. Przez niemal dwa tysi\u0105clecia \u017cydowskiej diaspory chrze\u015bcijanie zwykli charakteryzowa\u0107 judaizm jako religi\u0119 nieudan\u0105 czy, w najlepszym razie, przygotowuj\u0105c\u0105 grunt i maj\u0105c\u0105 swoje wype\u0142nienie w chrze\u015bcija\u0144stwie. Jednak w dziesi\u0119cioleciach, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":0,"featured_media":0,"parent":3421,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-3423","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3423","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3423"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3423\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3558,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3423\/revisions\/3558"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3421"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.dialog.vip\/wp-preview\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3423"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}